تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى — الجزء ١، الصفحة ١٢٥

فرستادن پادشاه رسولان به سمرقند در طلب آن مرد زرگر

( ( 197 ) ) شاه ديد او را و بس تعظيم كرد

مخزن زر را به دو تسليم كرد

پس بفرمودش كه بر سازد ز زر

از سوار و طوق و خلخال و كمر

هم ز انواع اوانى بىعدد

كانچنان در بزم شاهنشه سزد

زر گرفت آن مرد و شد مشغول كار

بىخبر زين حالت و زين كارزار

( ( 198 ) ) پس حكيمش گفت اى سلطان مه

آن كنيزك را بدين خواجه بده

( ( 199 ) ) تا كنيزك در وصالش خوش شود

ز آب وصلش دفع اين آتش شود

( ( 200 ) ) شه به دو بخشيد آن مه روى را

جفت كرد آن هر دو صحبت جوى را

( ( 201 ) ) مدت شش ماه مىراندند كام

تا به صحت آمد آن دختر تمام

( ( 202 ) ) بعد از آن از بهر او شربت بساخت

تا بخورد و پيش دختر مىگداخت

( ( 204 ) ) چون كه زشت و ناخوش و رخ زرد شد

اندك اندك در دل او سرد شد

( ( 205 ) ) عشقهايى كز پى رنگى بود

عشق نبود عاقبت ننگى بود

( ( 206 ) ) كاشكى آن ننگ بودى يك سرى

تا نرفتى بر وى آن بد داورى

( ( 207 ) ) خون دويد از چشم هم چون جوى او

دشمن جان وى آمد روى او

( ( 208 ) ) دشمن طاوس آمد پر او

اى بسا شه را بكشته فرّ او

( ( 209 ) ) گفت من آن آهويم كز ناف من

ريخت آن صياد خون صاف من

( ( 210 ) ) اى من آن روباه صحرا كز كمين

سر بريدندم براى پوستين

( ( 211 ) ) اى من آن پيلى كه زخم پيلبان

ريخت خونم از براى استخوان

( ( 212 ) ) آن كه كشتستم پى مادون من

مىنداند كه نخسبد خون من

( ( 213 ) ) بر من است امروز و فردا بر وى است

خون چون من كس چنين كى ضايع است

( ( 214 ) ) گر چه ديوار افكند سايه دراز

باز گردد سوى او آن سايه باز

( ( 215 ) ) اين جهان كوه است و فعل ما ندا

سوى ما آيد نداها را صدا

( ( 216 ) ) اين بگفت و رفت در دم زير خاك

آن كنيزك شد ز درد و رنج پاك

( ( 217 ) ) ز انكه عشق مردگان پاينده نيست

چون كه مرده سوى ما آينده نيست

( ( 218 ) ) عشق زنده در روان و در بصر

هر دمى باشد ز غنچه تازه تر