تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى — الجزء ١، الصفحة ١٠٢

حل بعضى از مشكلات در موقع انفجار روانى

گاهى مشاهده بعضى از رويدادها بدون اين كه انسان در بارهء آنها فكر كند و به انديشه هاى منطقى بپردازد ، باعث انفجار يا هيجان فوق العادهء روانى گشته ، مسائلى خود به خود حل مىگردند . مقصود از خود به خود تصادف نيست كه پديدار شدن يك رويداد بدون علت بوده باشد ، بلكه حل مشكلات در اين موارد با يك عده طرق غير طبيعى انجام مىگيرد ، چنان كه در اكتشافات و اختراعات به طور فراوان با اين پديده روبرو هستيم ، زيرا در آن حال كه مرد محقق در ميان معماهاى مورد تفكر خود درمانده است ، با مشاهدهء يك پديده كه در ديدگاه همگان قرار گرفته است ، روح او منقلب گشته يا جهشى نموده معماى مفروض گشوده مىشود اين مسئله بررسى خواهد شد .

اين مرد الهى در پادشاه چنين حالتى را ايجاد كرد و گفت : ديدار تو سؤالات مرا حل و فصل نمود . خلاصه ، پادشاه هنگامى كه عظمت و قيافهء الهى آن مرد را ديد با اين كه خود داراى مقام سلطنت بود ، آن چنان كوچكى احساس كرد كه خود را مانند يك درويش ناچيز در حضور او يافت ، عشق وجود او را در اعماق دل و جانش جاى داد ، دست و پيشانيش را بوسيد و از سر گذشتش سؤالاتى كرد ، همينطور تدريجا او را به سينه اش چسبانيد . از اعماق جانش احساس كرد آن گنجى را كه دنبالش مىگشت پيدا كرده است ، صبر و شكيبايى براى او كمك بسيار ارزنده‌اى كرده بود ، آرى صبر و تحمل تلخ است ، اما ميوه و نتايج بسيار شيرينى را در دنبال دارد ، كم كم به سخن در آمد و گفت اى نور الهى ، اى دفع كنندهء مشقت و شكنجه هايم ، اى آن كه ديدارت پاسخ هر سؤال من است ، بدون اين كه گفتگويى كنم ، مشكلم را گشودى ، ديدار تو آن چه را كه در نهانگاه دل ماست آشكار مىسازد ، تويى دستگير واماندگان ، شاد باش ، مرحبا به تو ، اى بر گزيده و مورد رضايت خداوندى ، تويى آقاى من ، كسى كه تو را نخواهد او هلاك شده است ، و خدا از پيشانى او گرفته رو به سقوط ابدى خواهد كشيد .