مجمع الرسائل ( فارسي ) — الصفحة ٤٩٨

مصارف زكات

( مسأله 1556 ) : ملاك فقر اين است كه شخص مخارج ساليانه خود و

عيالش را نداشته باشد ، نه بالفعل و نه بالقوه ، مثل اينكه سرمايه‌اى دارد كه منافع

آن را براى مخارج ساليانه خود قرار داده باشد و يا مثل نماء مستقلات و يا كسب

لايق به حال شخص ، پس صاحبان درآمدهايى كه از كسب لايق خود قادر بر

تحصيل مخارج ساليانه خود بدون عسر و حرج باشند ، فقير و مسكين نيستند .

( مسأله 1557 ) : اگر براى شخصى كسب مخارج منافى با واجبى مانند

تحصيل اجتهاد و مقدمات آن باشد ، تلاش براى كسب مخارج لازم نيست و او

فقير محسوب مىشود .

( مسأله 1558 ) : اگر فردى خانه و كنيز و غلام و يا حيوان سوارى ( 1 )

داشته باشد كه به آنها نياز داشته و لايق او باشند ، مانع گرفتن زكات نمى شود ،

بلكه ظاهر اين است كه هر چه براى شخص از آسياب و ظروف و فرش و كتب

علمى و . . . لازم باشد منافى فقر او نيست .

( مسأله 1559 ) : اگر كسى سرمايه‌اى داشته باشد و با آن معامله

بنمايد ولى سود آن كفايت مخارج او را نكند فقير است ولى اگر براى مخارجش

كافى باشد ديگر فقير نيست ، و حكم كسى كه كسب و يا صنعتى داشته باشد نيز

چنين است .

( مسأله 1560 ) : اگر كسى ادعاى فقر نمايد ( 2 ) و درستى و نادرستى

ادعاى او معلوم باشد ، مى توان عمل به مقتضى حال او نمود ولى اگر مجهول

باشد ، حرفش قابل قبول است ، چه قوى باشد چه ضعيف ، چه تحصيل علم ممكن

( 1 ) محمد باقر شيرازى : و وسيله نقليه متعارف در هر زمان . ( 2 ) محقق خراسانى - محمد باقر شيرازى : در قبول ادعاى فقر در صورت عدم مسبوقيت آن بدون بينه در جمع صور اشكال است .