مجمع الرسائل ( فارسي ) — الصفحة ٠.٣٥

مقدمه

او بر علوم و نظريات ديگران به مضمون " أعلم الناس من جمع علم الناس إلى

علمه " ( 1 ) مى باشد و همانگونه كه گفته شد اطلاع از علومى كه در احكام شرعى

اثر دارند بسيار نيكو و بلكه لازم مى باشد ( مانند حساب و هندسه و هيئت . . . )

به همان صورتى كه سيره بسيارى از بزرگان بوده است و با توجه به گستردگى

علوم و مباحث آن خصوصا در علم فقه و اصول ، در صورتى كه اعلميت در فقه

و اصول در يك فرد جمع شود اعلميت وى ثابت و كافى است ولى در صورتى كه

فردى در فقه اعلم باشد و ديگرى در اصول اعلم باشد ( همانگونه كه در بسيارى

از موارد اتفاق مى افتد ) در مسائل دينى بايستى حتى الامكان بين آراء آن دو نفر

جمع نمود و همانگونه كه بحث اعلميت در مسائل دينى مطرح گرديد درباره

مسايل سياسى و زعامت امور مسلمين نيز مسأله اعلميت مطرح است و اگر اين

امر با اعلميت در فقه و اصول جمع شد " نور على نور " حاصل خواهد شد و در

غير اين صورت ، در امور دينى و فقهى بايستى از اعلم در فقه و اصول تقليد

كرد و در امور سياسى بايستى از اعلم در سياست پيروى نمود همانگونه كه

درباره خواجه نصير الدين و محقق و علامه بيان گرديد .

با توجه به اينكه لازمه مرجعيت عامه اطلاع از اوضاع سياسى و احاطه به

مسائل مسلمين است و هر چند كه ارتباطات امروزى اين امر را ساده نموده است

ليكن در پيروى عامه مسلمين از يك فرد و يا پيروى مردم هر شهر از يك عالم

و پيروى علماء بلاد از يك فرد اعلم ، اختلاف است وعده اى مانند علامه حلى

در تذكرة الفقهاء معتقدند در صورتى كه شهر بزرگ باشد و دسترسى مردم به

يك مجتهد مشكل باشد بايد دو نفر مجتهد به امور مردم يك شهر رسيدگى

كنند چرا كه منظور آيه " فلولا نفر من كل فرقة طائفة ليتفقهوا في الدين والينذروا

( 1 ) بحار الأنوار ، ج 1 ، ص 167 ، حديث 10 .