شرح مثنوى — الجزء ١، الصفحة ٤٠

( ( 198 ) ) پس حكيمش گفت كاى سلطان مه * آن كنيزك را به اين خواجه بده

و اينجا مراد نيست .

( ( 174 ) ) هان و هان اين راز را با كس مگوى * گر چه شاه از تو كند بس جستجوى

( ( 174 ) ) هان و هان اين راز را با كس مگوى * گر چه شاه از تو كند بس جستجوى

ن 9 17 - ك 5 37

هان : ( فارسى ) ، كلمهء تنبيه است و افادهء تأكيد كند . و تكرير به جهت زيادتى تأكيد است ، چو زنهار .

( ( 178 ) ) زر و نقره گر نبودندى نهان * پرورش كى يافتندى زير كان

( ( 178 ) ) زر و نقره گر نبودندى نهان * پرورش كى يافتندى زير كان

ن 9 21 - ك 6 3

كان : ( فارسى ) ، معدن .

( ( 180 ) ) وعده‌ها باشد حقيقى دل پذير * وعده‌ها باشد مجازى تا سه گير

( ( 180 ) ) وعده‌ها باشد حقيقى دل پذير * وعده‌ها باشد مجازى تا سه گير

ن 10 1 - ك 6 4

تا سه : ( فارسى ) اندوه و اضطراب ، و تيرگى روى كه از اندوه به هم رسيده باشد .

( ( 181 ) ) وعدهء اهل كرم گنج روان * وعدهء نااهل شد رنج روان

( ( 181 ) ) وعدهء اهل كرم گنج روان * وعدهء نااهل شد رنج روان

ن 10 2 - ك 6 4

گنج روان : گنج قارون كه به زمين فرو رفت ، چنان كه در فرهنگ است . و مىشود كه مطلق باشد ، و روانى آن رواج او باشد .

( ( 188 ) ) نك فلان شه از براى زرگرى

اختيارات كرد زيرا مهترى

ن 10 11 - ك 6 15

نك فلان شه : نك ، مخفف اينك ، فارسى ، مصغر اين ، اشاره به نزديك است ، يعنى اكنون .

( ( 192 ) ) اسب تازى بر نشست و شاد تاخت * خونبهاى خويش را خلعت شناخت

( ( 192 ) ) اسب تازى بر نشست و شاد تاخت * خونبهاى خويش را خلعت شناخت

ن 10 15 - ك 6 17

تازى : ( فارسى ) ، عربى .

( ( 196 ) ) سوى شاهنشاه بردندش به ناز * تا بسوزد بر سر شمع طراز

( ( 196 ) ) سوى شاهنشاه بردندش به ناز * تا بسوزد بر سر شمع طراز

ن 10 19 - ك 6 19

طراز : ( فارسى ) شهرى است در چين كه مشك خوب و صورت خوب بسيار دارد انورى گويد :

دل ما تنگتر از پستهء خوبان ختن

جان ما تيره تر از طرّهء خوبان طراز

و به معنى نقش و زينت و كارخانهء شكر سازى در خوزستان آمده و به اين سه معنى ، مناسب است به تشبيه در اول و سيّم .

پس بفرمودش كه بر سازد ز زر

از سوار و طوق و خلخال و كمر

ن ندارد - ك 6 20

سوار : دستبند .

( ( 198 ) ) پس حكيمش گفت كاى سلطان مه * آن كنيزك را به اين خواجه بده

( ( 198 ) ) پس حكيمش گفت كاى سلطان مه * آن كنيزك را به اين خواجه بده

ن 10 21 - ك 6 22

مه : ( فارسى ) به كسر ميم ، بزرگ ، كه مهتر بزرگتر باشد .