شرح مثنوى — الجزء ١، الصفحة ٣٨٥

( ( 2943 ) ) تاجران انبيا كردند سود * تاجران رنگ و بو كور و كبود

خداى تعالى پنهان كرده سه چيز را در سه چيز : پس پنهان كرده رضاى خود را در طاعتهاى او ، پس حقير مشمار هيچ طاعتى از طاعات را كه شايد رضاى او از تو به سبب آن باشد . و پنهان كرده غضب خود را در معاصى و نافرمانيها پس حقير مشمار هيچ يك از معاصى را كه شايد مورد غضب او باشى به سبب ارتكاب آن . و پنهان كرده اولياء خود را - كه انسان كاملند - در ميان خلق ، پس حقير مشمار و قليل المبالاة مباش به احدى ، كه شايد او از اولياء الله باشد .

( ( 2938 ) ) مؤمن كيّس مميّز كو كه تا * باز داند حيزكان را از فتى

ن 339 4 - ك 124 15

كيّس : چون ميّت ، زيرك .

( ( 2939 ) ) گرنه معيوبات باشد در جهان * تاجران باشند جملهء ابلهان

ن 339 5 - ك 124 15

گرنه معيوبات : نيكو گفته است .

اگر چه روى تو روز است و روز من شب تار

و ليك رونق مه بىشبان تارى نيست

چنان كه خال سياه بر رخسار گلگون صبيحى موجب ازدياد حسن اوست ، همچنين خال سياهى كه وجود عزازيل باشد بر چهرهء انسان كبير موجب وفور كمال او و مزيد حسن جمال اوست .

يك نقطه خال حسن رخت را هزار كرد

آرى ز نقطه اى است كه گردد هزار غين

و از مقالات شيخ اجلّ سلطان ابى سعيد ابى الخير است - قدس سره - در وصف آدم - ضاعف الله جلاله - و گويا شيخ ، اينجا ترجمان لسان حق است :

حورا به نظارهء نگارم صف زد

رضوان به تعجب كف خود بر كف زد

آن خال سيه بر آن رخان مطرف زد

ابدال ز بيمِ جنگ در مصحف زد

( ( 2942 ) ) آنك گويد جمله حقند احمقى است * و آنك گويد جمله باطل او شقى است

ن 339 8 - ك 124 17

احمقى است : چه ، بت پرستى چگونه حق پرستى است ، كه حقِ محيط را محدود داند ، چنان كه صاحب گلشن گويد :

اگر كافر ز بت آگاه گشتى

كجا در دين خود گمراه گشتى

و معلوم است كه چون آگاه از حقيقت آن و مقوم وجود آن نيست گمراه است .

او شقى است : زيرا كه جهت وجوديه در هر گل و خارى . و نور و نارى ، جهت حقانيه است و وجه الله است . و غبار بطلان دامن جلال او را نمىگيرد .

( ( 2943 ) ) تاجران انبيا كردند سود * تاجران رنگ و بو كور و كبود

ن 339 9 - ك 124 17

تاجران انبياء : * ( إِنَّ الله اِشْتَرى 9 : 111 . . . ( 1 )

( 1 ) - قرآن كريم ، سورهء توبه ، آيهء 111 . .