شرح مثنوى — الجزء ١، الصفحة ٣٧٦

( ( 2811 ) ) تو جهت گو من برونم از جهات * در وصال آيات گو يا بيّنات

( ( 2746 ) ) گفت آه چون حكم راند بىدلى * در ميان آن دو عالِم جاهلى

ن 329 19 - ك 121 18

در ميان آن دو عالِم : اشارت است به حديث اَلقاضي جاهِلٌ بَينَ العالِمَينِ ( 1 )

( ( 2751 ) ) و آن دو عالم را غرضشان كور كرد * علمشان را علَّت اندر گور كرد

ن 330 2 - ك 121 20

غرضشان : غرض امكانى نيازمندى است ، و لهذا افعال الله معلَّل به اغراض نيست كه استكمال بر خدا روا نيست . و انسان بايد متخّلق به اخلاق الله باشد . و غرض رحمانى موجب غناست .

( ( 2759 ) ) من ز هر كس آن طمع دارم كه او * صاحب آن باشد اندر طبع و خو

ن 330 11 - ك 121 26

آن طمع دارم : يعنى آن را .

( ( 2764 ) ) گفت بسيار آن بليس از مكر و غدر * مير از و نشيند كرد استيز و صبر

ن 330 17 - ك 121 30

غدر : فريب .

( ( 2765 ) ) از بن دندان بگفتش بهر آن * كردمت بيدار ميدان اى فلان

ن 330 18 - ك 121 30

از بن دندان : كنايه است از اطاعت با رغبت .

( ( 2768 ) ) از غبين و درد رفتى اشكها * از دو چشم تو مثال مشكها

ن 330 21 - ك 121 32

غبين : غبن و ضرر .

( ( 2789 ) ) رو مگس مىگير تا تانى هلا * سوى دوغى زن مگسها را صلا

ن 331 22 - ك 122 8

هلا : كلمهء تنبيه . و در تقدير مقدم است بر اول مصراع .

( ( 2794 ) ) تا دو سه ميدان دويد اندر پيش * تا در افكند آن تعب اندر خويش

ن 332 7 - ك 122 11

اندر خويش : خوى : عرق .

( ( 2800 ) ) اين مسلمان از كرم مىخواندم * گر نگردم زود پيش آيد ندم

ن 332 13 - ك 122 15

ندم : پشيمانى .

( ( 2811 ) ) تو جهت گو من برونم از جهات * در وصال آيات گو يا بيّنات

ن 333 2 - ك 122 20

بيّنات : جمع بيّنه . يعنى در مقام وصال آيات و حجج نمىگنجد . چنان كه در قرآن مجيد آيات

( 1 ) احاديث مثنوى ، ص 65 . .