شرح مثنوى — الجزء ١، الصفحة ٣٧٥

( ( 2734 ) ) گفته است الكذب ريب فى القلوب * گفت الصدق طمانين طروب

از درد : « از در » ، به زاء معجمه و دال و راء مهملتين ، فارسى ، به وزن صفدر : لايق و سزاوار . ولى در آخر « دال » ندارد . و شايد با « دال » ، لغتى باشد در آن .

( ( 2708 ) ) آدمى كه علَّم الاسماء بگست * در تك چون برق اين سگ بىتگست

( ( 2708 ) ) آدمى كه علَّم الاسماء بگست * در تك چون برق اين سگ بىتگست

ن 327 21 - ك 120 34

علَّم الاسماء : گذشت تفصيلى درين .

( ( 2718 ) ) تو ز من با حق چه نالى اى سليم * رو بنال از شر آن نفس لئيم

( ( 2718 ) ) تو ز من با حق چه نالى اى سليم * رو بنال از شر آن نفس لئيم

ن 328 11 - ك 120 41

رو بنال : أعدى عَدُوِّكَ نَفسُكَ الَّتى بَينَ جَنبَيكِ ( 1 )

.

( ( 2724 ) ) حبك الاشياء يعميك يصم * نفسك السودا جنت لا تختصم

( ( 2724 ) ) حبك الاشياء يعميك يصم * نفسك السودا جنت لا تختصم

ن 328 17 - ك 121 2

حبك : گذشت .

نفسك : نفس سياه و تيرهء تو .

جنت : به جيم و نون جرم و جنايت كرده .

لا تختصم : با ديگرى خصومت مكن .

حرص و كين هست از طباع مختلف

مر مرا بر چار ضد شد مكتنف

ن ندارد - ك 121 3

مكتنف : فرا گيرنده .

هم اميدى مىبرم با درد و سوز

تا مگر اين دى مهم گردد تموز

ن ندارد - ك 121 4

دى مهم : دى ماهم . فارسى . يعنى زمستانم .

( ( 2728 ) ) گرگ بىچاره اگر چه گرسنه است * متهم باشد كه او در طنطنه است

( ( 2728 ) ) گرگ بىچاره اگر چه گرسنه است * متهم باشد كه او در طنطنه است

ن 328 21 - ك 121 5

طنطنه : حكايت صداى طنبور و شبه آن . و اينجا كرّ و فرّ مراد است .

( ( 2734 ) ) گفته است الكذب ريب فى القلوب * گفت الصدق طمانين طروب

( ( 2734 ) ) گفته است الكذب ريب فى القلوب * گفت الصدق طمانين طروب

ن 329 6 - ك 121 10

طروب : خوشى دارنده . و اصل حديث اين است كه : دَع ما يُريبُكَ إلى ما لا يُريبُكَ فَاِنَّ الصِّدقَ طُمَأنيَنةٌ وَالكِذبَ رَيبةٌ ( 2 )

. يعنى واگذار چيزى را كه تو را به شك اندازد و بگير چيزى را كه ترا به شك نيندازد ، به درستى كه راستى آرامش دل است و دروغ مورد شك و شبهه است . در حديث شريف ترغيب بر برهان و عيان است و تحذير از طرق ديگر .

( 1 ) شرح اصول كافى ، ج 1 ، ص 232 . .

( 2 ) عوالى اللآلي ، ج 3 ، ص 330 . .