شرح مثنوى — الجزء ١، الصفحة ٣٦٩

( ( 2620 ) ) در سفر گر روم بينى يا ختن * از دل تو كى رود حبّ الوطن

تا نپندارى كه كسب اينجاست حسب : يعنى بس . و عربى است ، نظير فقط . و جناس مضارع دارد با كسب . و در حديث است كه : إنَّ فىِ الجَنَّةِ سوُقاً يُباعُ فيه الصُّومُ ( 1 )

.

مراد به كسب ، لوازم كسب دنيوى است . چه ، آخرت دار مجازات و مكافات است ، و يوم الحصاد است نه يوم الزراعة ، كه الَدُّنيا مَزرَعَةُ الآخِرَةِ ( 2 )

. پس خواهش خريدارى هر گونه از صور اخرويه در دنيا حاصل مىشود . و خواهش صادق آنها ، تحصيل ملكات است ، كه آن صور رقايق و اين ملكات حقايقند .

( ( 2596 ) ) حق تعالى گفت كين كسب جهان * پيش آن كسب است لعب كودكان

( ( 2596 ) ) حق تعالى گفت كين كسب جهان * پيش آن كسب است لعب كودكان

ن 322 9 - ك 119 4

حق تعالى : آن جا كه فرموده : * ( إِنَّمَا اَلْحَياةُ اَلدُّنْيا لَعِبٌ وَلَهْوٌ 47 : 36 . . . ( 3 )

و در سورهء جمعه ، قرين فرمود تجارت دنيا را با لهو و فرمود : * ( قُلْ ما عِنْدَ الله خَيْرٌ مِنَ اَللَّهْوِ وَمِنَ اَلتِّجارَةِ 62 : 11 ( 4 )

.

( ( 2597 ) ) همچو آن طفلى كه بر طفلى تند * شكل صحبت كن مساسى مىكند

( ( 2597 ) ) همچو آن طفلى كه بر طفلى تند * شكل صحبت كن مساسى مىكند

ن 322 10 - ك 119 4

مساس : سودن .

( ( 2617 ) ) گفت ما اول فرشته بوده ايم * راه طاعت را به جان پيموده ايم

( ( 2617 ) ) گفت ما اول فرشته بوده ايم * راه طاعت را به جان پيموده ايم

ن 323 13 - ك 119 18

فرشته بوده‌ايم : چه ، عين ثابت ابليس و ابالسه در تحت اسماء قهريهء حق واقع است ، و طاعت حق تعالى در آن تعيّن مىكنند و عبد المضل هستند . چنان كه ملايكه در تحت اسماء لطفيهء حق واقعند ، و عبد و مربوب اين اسمايند . و اعيان ثابتهء جميع موجودات در مرتبهء واحديت لوازم غير متأخره به حسب وجود بودند از براى اسماء حسنى ، و صور علميهء تفصيليهء حق بودند در علم ازلى . و در ما لا يزال همهء اشياء مظاهر اسماء حقّند ، و مظهر از جهت مظهريت فانى است در ظاهر . * ( فَأَيْنَما تُوَلُّوا فَثَمَّ وَجْه الله 2 : 115 ( 5 )

.

( ( 2620 ) ) در سفر گر روم بينى يا ختن * از دل تو كى رود حبّ الوطن

( ( 2620 ) ) در سفر گر روم بينى يا ختن * از دل تو كى رود حبّ الوطن

ن 323 16 - ك 119 19

در سفر : گذشت كه اعيان

بر مراتب سر نگون كرده عبور

پايه پايه ز اصل خويش افتاده دور

گشته گردن گيرشان حب الوطن

اين بود سرّ نفير مرد و زن

كَما بَدَأَكُمْ تَعُودُونَ 7 : 29 ( 6 )

، * ( وَأَنَّ إِلى رَبِّكَ اَلْمُنْتَهى 53 : 42 ( 7 )

.

( 1 ) علم اليقين ج 1 ص 160 با اندك اختلاف . .

( 2 ) عوالى اللآلي ، ج 1 ، ص 276 . .

( 3 ) قرآن كريم ، سورهء محمد ، آيهء 36 . .

( 4 ) قرآن كريم ، سورهء جمعه ، آيهء 11 . .

( 5 ) قرآن كريم ، سورهء بقره ، آيهء 115 . .

( 6 ) قرآن كريم ، سورهء اعراف ، آيهء 29 . .

( 7 ) قرآن كريم ، سورهء نجم ، آيهء 42 . .