شرح مثنوى — الجزء ١، الصفحة ٣٦٠

( ( 2437 ) ) گر چه باشد وقت بحث علم زفت * چون خريدارش نباشد مُرد و رفت

( ( 2384 ) ) مشورت جوينده آمد نزد او * كاى اب كودك شده رازى بگو

ن 312 12 - ك 115 29

اب كودك شده : به صورت ، ليكن به معنى ابو العقول و الارواح . كما قيل :

وَ إنّى وَإن كُنتُ ابنُ آدَمَ صُوَرةً

فَلي فيه مَعنىً شاهِدٌ بِاُبُوَّتى

( ( 2391 ) ) دور مىشد اين سؤال و اين جواب * ماند چون خر محتسب اندر خلاب

ن 312 20 - ك 115 34

دور مىشد : دور در السنهء ارباب معقول آن است كه دو چيز موقوف بر يكديگر باشند از يك جهت ، و از محالات است . و آن چه قائلى گويد :

مَسأَلَةُ الدُّورِ جرَت بَينى وَبَينَ مَن اُحِبّ

لَو لا مَشيبى ما جَفا لَو لا جَفاه ما اُشب

دورِ لُغوى است ، ايهامى كرده .

( ( 2401 ) ) راند سوى او كه هين زودتر بگو * كاسب من بس توسن است و تند خو

ن 313 9 - ك 116 7

توسن : اسب سركش .

( ( 2405 ) ) گفت سه گونه زنند اندر جهان * آن دو گنج و اين يكى گنج روان

ن 313 13 - ك 116 9

سه گونه : حديثى هم بر طبق اين منقول است .

( ( 2423 ) ) در شريعت نيست دستورى كه ما * كمتر از تو شه كنيم و پيشوا

ن 314 9 - ك 116 18

در شريعت : چنان كه با وجود اعلم تقليد غير اعلم جايز نيست ، و در نزد عقل هم تفضيل مفضول بر فاضل جايز نيست .

( ( 2435 ) ) عقل من گنج است و من ويرانه ام * گنج اگر پيدا كنم ديوانه ام

ن 314 11 - ك 116 20

گنج اگر پيدا كنم : اشارت است به حديث : كُنتُ كَنزَاً مخفياً ( 1 )

. و فى اسماء الله تعالى : يا كَنزَ الفقَراء .

( ( 2428 ) ) كان قندم نيستان شكَّرم * هم ز من مىرويد و من مىخورم

ن 314 14 - ك 116 21

هم ز من مىرويد : يعنى نفع علم من به خودم عايد است . و اين در قُوت و قوّت غذاى تسبيحى و تهليلى ملكى عقل علَّام آدمى چون قوت و قوّت غذاى شهىّ هنىّ جسمانىِ جنانىِ عقل عمال آدمى است كه همه لوازم ملكات لطيفهء روحيّه و قلبيهء اوست ، و همهء منشآت او و ملذّ و ملتذ در خود اوست ، و حقايق و رقايق همه شئون ذاتيهء اوست .

( ( 2437 ) ) گر چه باشد وقت بحث علم زفت * چون خريدارش نباشد مُرد و رفت

ن 315 1 - ك 116 26

( 1 ) لؤلؤ مرصوع 61 . .