شرح مثنوى — الجزء ١، الصفحة ٣٥٤

( ( 2306 ) ) مىنمايد موج خونش تلّ مشك * مىنمايد قعر دريا خاك خشك

بحر مكارست : يعنى نفس امّاره .

( ( 2292 ) ) همچنانك لشكر انبوه بود * مر پيمبر را به چشم اندك نمود

ن 308 4 - ك 114 14

اندك نمود : اشارت است به كريمهء * ( وَإِذْ يُرِيكُمُوهُمْ إِذِ اِلْتَقَيْتُمْ فِي أَعْيُنِكُمْ قَلِيلًا 8 : 44 ( 1 )

. يعنى وقتى كه ملاقات كرديد در حين جنگ ، مىنمود ايشان را در چشم شما اندك .

( ( 2296 ) ) تا ميسّر كرد سيرى را بر او * تا ز عسرى او نگردانيد رو

ن 308 8 - ك 114 16

سيرى : آسان .

عسرى : دشوار .

( ( 2298 ) ) آن كه حق پشتش نباشد از ظفر * واى اگر گربه اش نمايد شير نر

ن 308 10 - ك 114 17

شير نر : تمثيل براى آدم كامل است ، يعنى شير چون گربه نمايد ، چنان كه در بيت بعد شير نر چون گربه فرمود . و مثل اين تمثيل است آن چه در جايى ديگر است كه :

گربه جان عطسهء شير الست

شير بلرزد چو كند گربه مو

پس گربه از عطسهء شير حاصل شده ، كه جان آدمى از تجلَّى عقل كلّ است ، و چون بنالد عقل كل متأثر شود و اجابت كند .

و از اينجاست حديث : ما تَرَدَّدتُ فى شَيْءٍ كَتَرَدُدى فى قَبضِ رُوحِ عَبدى اَلمُؤمنِ ( 2 )

( ( 2302 ) ) تا به پاى خويش باشند آمده * آن فليوان جانب آتشكده

ن 308 14 - ك 114 19

فليو : ( به فاء ) بىهوده ، و اينجا شخص بىفايده است . فارسى .

( ( 2303 ) ) كاه برگى مىنمايد تا تو زود * پف كنى كو را برانى از وجود

ن 308 15 - ك 114 20

كاه برگى : برگ كاهى .

( ( 2305 ) ) مىنمايد تا به كعب اين آب جو * صد چو عاج بن عنق شد غرق او

ن 308 17 - ك 114 21

كعب : بر آمدگى پشت پا : قال تعالى : * ( وَاِمْسَحُوا بِرُؤُسِكُمْ وَأَرْجُلَكُمْ إِلَى اَلْكَعْبَيْنِ 5 : 6 ( 3 )

( ( 2306 ) ) مىنمايد موج خونش تلّ مشك * مىنمايد قعر دريا خاك خشك

ن 308 18 - ك 114 21

( 1 ) قرآن كريم ، سورهء انفال ، آيهء 44 . .

( 2 ) عوالى اللآلي ، ج 1 ، ص 385 . .

( 3 ) قرآن كريم ، سورهء مائده ، آيهء 6 . .