شرح مثنوى — الجزء ١، الصفحة ٣٤٠

( ( 1954 ) ) گفت : ادعوا الله بىزارى مباش * تا بجوشد شيرهاى مهرهاش

بىعلَّت : بىمرض ، و صحيح حقيقىاند . يا بىغرض ، چه غرض علَّت فعل است كه علَّت غائيه ، علت فاعليت فاعل است و فعل الله معلَّل به اغراض نيست . و همچنين اينان را هيچ غرض و منظورى نيست ، به جز حق - جلّ جلاله - كه غنىاند به غناى حق تعالى .

( ( 1937 ) ) اين چه يارى مىكنى يكبارگيش * گويد از بهر غم و بىچارگيش

ن 291 4 - ك 108 37

اين چه يارى : سؤال و جواب حالى است كه اگر بپرسى كه اين يارى به جهت چيست ؟ گويد به جهت غرض نفسانى نيست .

تا سقا هم ربّهم آيد خطاب

تشنه باش الله اعلم بالصواب

ن ندارد - ك 108 40

تا سقاهم : اشارت است به كريمهء * ( وَسَقاهُمْ رَبُّهُمْ شَراباً طَهُوراً 76 : 21 ( 1 )

. يعنى :

سقاهم ربهم شان كشته ساقى .

( ( 1941 ) ) رحمت اندر رحمت آمد اى تا بسر * بر يكى رحمت فرو ما اى پسر

ن 291 8 - ك 108 41

فروما : گويا مخفف فرومايست باشد ، يا : فروميا .

( ( 1945 ) ) دفع كن از مغز وز بينى زكام * تا كه ريح الله‌ايد در مشام

ن 291 12 - ك 109 2

زكام : چون مزكوم ظاهرى ، رايحهء مسك و امثالش را درك نمىكند ، پس همچنين مزكوم زكام جهل و غفلت ادراك نفحات الله نمىكند .

( ( 1946 ) ) هيچ مگذار از تب و صفرا اثر * تا بيابى از جهان طعم شكر

ن 291 13 - ك 109 2

صفرا : چون ذائقهء ملطَّخهء به صفراء طعم اشياء را ممرور مىرسد ، پس همچنين ذوقهاى معنويه مأوفه مذوقات معارف را نمىرسند .

( ( 1953 ) ) طفل حاجات شما را آفريد * تا بناليد و شود شيرش پديد

ن 291 20 - ك 109 6

شيرش : شير برايش پديد .

( ( 1954 ) ) گفت : ادعوا الله بىزارى مباش * تا بجوشد شيرهاى مهرهاش

ن 291 21 - ك 109 6

ادعوا الله : اشارت است به كريمهء : * ( قُلِ اُدْعُوا الله أَوِ اُدْعُوا اَلرَّحْمنَ أَيًّا ما تَدْعُوا فَلَه اَلأَسْماءُ اَلْحُسْنى 17 : 110 ( 2 )

. يعنى بگو بخوانيد ذات يگانهء او را به لفظ جلالهء « الله » يا به لفظ « رحمن » ، به هر

( 1 ) قرآن كريم ، سورهء انسان ، آيهء 21 . .

( 2 ) قرآن كريم ، سورهء اسراء ، آيهء 110 . .