شرح مثنوى — الجزء ١، الصفحة ٣٤

( ( 100 ) ) أنت مولى القوم من لا تشتهى * قد ردى كلا لئن لم ينتهى

منّ : ترنجبين .

و سلوى : طاير .

( ( 88 ) ) ابر برنايد پى منع زكات * وز زنا افتد و با اندر جهات

ن 5 8 - ك 4 14

ابر برنايد : اين مضامين در اخبار وارد است .

( ( 89 ) ) هر چه بر تو آيد از ظلمات و غم * آن ز بىباكى و گستاخى است هم

ن 5 9 - ك 4 14

هر چه بر تو آيد : اشارت است به كريمهء * ( ما أَصابَكُمْ مِنْ مُصِيبَةٍ فَبِما كَسَبَتْ أَيْدِيكُمْ وَيَعْفُوا عَنْ كَثِيرٍ 42 : 30 . ( 1 )

( ( 92 ) ) بدر گستاخى كسوف آفتاب * شد عزازيلى ز جرأت ردّ باب

ن 5 12 - ك 4 16

بدر گستاخى : يعنى از گستاخى قمر بود كه در قدام شمس ايستاد ، چه كسوف شمس به حيلولت قمر است ميان ابصار و شمس در وقت اجتماع هر دو در برج واحد . يا چنان كه در حديث است : بود از گستاخى خلق كسوف آفتاب كه حق تعالى به اين امر هايل عصات را متنبه سازد كه توبه و انابه كنند .

( ( 98 ) ) ترجمانى هر چه ما را در دل است

دستگير هر كه پايش در گل است

ن 6 1 - ك 4 22

ترجمانى هر چه : ترجمان : مفسر . اشارت است به اطلاع او بر ضمير به قوت الله تعالى . چنان كه « مشرف بر ضماير به قوت الله تعالى » ، از القاب شيخ المشايخ ابو سعيد ابو الخير بود .

( ( 99 ) ) مرحبا يا مرتضى يا مجتبى * ان تغب جاء القضاء ضاق الفضا

ن 6 2 - ك 4 23

يا مرتضى يا مجتبى : در چند نسخه كه به نظر رسيد چنين بود . و أفصح ، عكس ترتيب است ، از جهت رعايت لزوم ما لا يلزم .

ان تغب : اگر غايب شوى .

جاء القضاء : اى قضاء الموت .

ضاق الفضا : اى فضاء القلب الاوسع من العرش .

( ( 100 ) ) أنت مولى القوم من لا تشتهى * قد ردى كلا لئن لم ينتهى

ن 6 3 - ك 4 23

لا تشتهى : اى من لا يشتهيك ، او لا تشتهيه أنت و لا تلتفت إليه .

قد ردى : و هلك

( 1 ) - قرآن كريم ، سورهء شورى ، آيهء 30 .