شرح مثنوى — الجزء ١، الصفحة ٢٤٥

( ( 364 ) ) كُنتُ كنزَاً رَحمةً مَخفيَّةً * فَابتَعثتُ اُمَّةً مَهدِيَّةً

( ( 350 ) ) موسى آمد در وغا با يك عصاش * زد بر آن فرعون و بر شمشيرهاش

( ( 350 ) ) موسى آمد در وغا با يك عصاش * زد بر آن فرعون و بر شمشيرهاش

ن 217 9 - ك 85 2

هيجا : و همچنين وغا ، هر دو عربى به معنى جنگ .

خود : چو « بود » ، كلاه آهنين و « نه خود » را با نخود جناس مفروق است .

( ( 357 ) ) گفت يا رب آن چه دور رحمت است * آن گذشت از رحمت آن جا رؤيت است

( ( 357 ) ) گفت يا رب آن چه دور رحمت است * آن گذشت از رحمت آن جا رؤيت است

ن 217 16 - ك 85 6

دور رحمت است : چه ، حضرت ختمية ( ص ) ملقّب به « رَحمَةٌ لِلعالَميِن » است .

اينجا رؤيت است : چه ، حضرت ختم و سيّد اولاد آدم فرمود : مَن رَآنى فَقَد رَأَى الله ( 1 )

پس موسى ( ع ) چون طالب رؤيت بود آرزومند اين دورهء محمّديه شد ، و حضرت ختم ( ص ) فرمود :

لَو كانَ مُوسى حَيّاً ما وَسِعَه إلَّا اتِّباعي ( 2 )

.

( ( 360 ) ) كه تو ز ان دورى درين دور اى كليم * پا بكش زيرا دراز است اين گليم

( ( 360 ) ) كه تو ز ان دورى درين دور اى كليم * پا بكش زيرا دراز است اين گليم

ن 217 19 - ك 85 7

كه تو ز ان دورى درين دور اى كليم : يعنى حقيقت محمّديه را سعة و انبساطى است كه ادوار سابقه و لا حقه را فرا گرفته است . پس دورهء موسويه مشمول دورهء ختميه است كه فرموده : كُنتُ نَبيَّاً وَآدَمُ بَينَ الماءِ وَالطَّينِ ( 3 )

و قال ايضاً : اوَّلُ ما خَلَقَ الله نُورى ( 4 )

و به باطن مثال اعلاى حق است كه ثانى ندارد ، * ( وَلِلَّه اَلْمَثَلُ اَلأَعْلى 16 : 60 ( 5 )

، و رحمت واسعه و ظلّ ممدود حق است ، و لهذا خاتم است .

و يكى از وجوه قوله تعالى : * ( لَيْسَ كَمِثْلِه شَيْءٌ 42 : 11 ( 6 )

آن است كه نيست مثل مثل او ( به فتح مثلثة ) چيزى . چه ، سايهء بلند پايهء حق است حقيقت محمديه ( ص ) .

( ( 361 ) ) من كريمم نان نمايم بنده را * تا بگرياند طمع آن زنده را

( ( 361 ) ) من كريمم نان نمايم بنده را * تا بگرياند طمع آن زنده را

ن 217 20 - ك 85 8

من كريمم : يعنى تجلَّى به تو نمودم و ترا طالب اصل كردم .

وَ لَو لا شَذاها ما اهَتَديتُ لَحانَها

وَ لَو لا سَناها ما تَصَوَّرَها الوَهمُ

بوى گل خود به چمن راه نما شد ز نخست

ور نه بلبل چه خبر داشت كه گلزار كجاست

( ( 364 ) ) كُنتُ كنزَاً رَحمةً مَخفيَّةً * فَابتَعثتُ اُمَّةً مَهدِيَّةً

( ( 364 ) ) كُنتُ كنزَاً رَحمةً مَخفيَّةً * فَابتَعثتُ اُمَّةً مَهدِيَّةً

ن 218 1 - ك 85 9

( 1 ) بخارى ، ج 4 ، ص 135 . .

( 2 ) عوالى اللآلي ، ج 4 ، ص 121 - مجمع الزوائد هيثمى ، ج 8 كتاب علامات النبوة . .

( 3 ) عوالى اللآلي ، ج 4 ، ص 121 - مسند احمد بن حنبل ، ج 4 ، ص 66 . .

( 4 ) شرح اصول كافى ملا صدرا ، ج 1 ، ص 216 . .

( 5 ) قرآن كريم ، سورهء نحل ، آيهء 60 . .

( 6 ) قرآن كريم ، سورهء شورى ، آيهء 11 .