شرح مثنوى — الجزء ١، الصفحة ٢٤٤

( ( 349 ) ) قدر فندق افكنم بندق خريق * بندقم در فعل صد چون منجنيق

ن 216 5 - ك 84 19

تتماج : آش خمير .

ن 216 8 - ك 84 21

تيمار : غم خوارى و خدمت . و با « بيمار » ، جناس لا حق دارد .

ن 216 13 - ك 84 24

لا يستوى : آيه اين است : * ( لا يَسْتَوِي أَصْحابُ اَلنَّارِ وَأَصْحابُ اَلْجَنَّةِ ، أَصْحابُ اَلْجَنَّةِ هُمُ اَلْفائِزُونَ 59 : 20 ( 1 )

. يعنى يكسان نيستند دوزخيان و بهشتيان ، رستگارانند .

ن 216 18 - ك 84 28

رو مكن : نهى است از زشتى ، كه نيكيها و حمد و ثناهاى ما لايق جناب او نيست ، چه جاى نافرمانيها

ما را چه حد حمد و ثناى تو بود

هم حمد و ثناى تو سزاى تو بود

ن 217 5 - ك 84 33

گر كمر بخشيم : يعنى كمربند ، كه منطقه گويند ، مثل منطقهء جوزا . بيت :

تاج و كمر چو موج و حباب است ريخته

در هر كناره ز محيط سخاى تو

و كمر را با « كوه » ايهام التناسب است .

ن 217 8 - ك 85 1

بندق : مقدار گلوله از گل اينجا مراد است ، و در قرآن « سجّيل » ( 2 )

فرموده كه معرب سنگل است .

خريق : فعيل به معنى فاعل ، يعنى خارق منجنيق : شبيه به فلاخن بزرگ است كه بر سر چوب نصب كنند و سنگ و آتش و غير آن در آن كرده به جانب دشمن اندازند .

گر چه سنگم هست مقدار نخود

ليك در هيجا نه سر ماند نه خود

ن ندارد - ك 85 2

( 1 ) قرآن كريم ، سورهء حشر ، آيهء 20 . .

( 2 ) قرآن كريم ، سورهء فيل ، آيهء 4 . .