شرح مثنوى — الجزء ١، الصفحة ٢٣٢

( ( 103 ) ) نقش من از چشم تو آواز داد * كه منم تو تو منى در اتحاد

( ( 78 ) ) چاره آن باشد كه خود را بنگرم * ور نه او خندد مرا من كى خرم

( ( 78 ) ) چاره آن باشد كه خود را بنگرم * ور نه او خندد مرا من كى خرم

ن 204 14 - ك 80 13

كى خرم : كجا آفتابم - اگر به ضمّ خاء معجمه باشد و اگر به ضم مهمله باشد : كى آزادم ؟

( ( 79 ) ) او جميل است و محبٌّ للجمال * كى جوان نو گزيند پير زال

( ( 79 ) ) او جميل است و محبٌّ للجمال * كى جوان نو گزيند پير زال

ن 204 15 - ك 80 13

او جميل است : اشارت است به حديث : إنَّ الله جَميلٌ يُحِبُّ الجَمالَ ( 1 )

. خدا صاحب جمال است دوست دارد جمال را ، كه دلِ كاملين باشد ، كه آينهء جمال ذى الجلالند ، و در حقيقت عاشق جمال خود است كه در آن آينه است .

( ( 84 ) ) چشم چون بستى تو را تا سه گرفت * نور چشم از نور روزن مىشكفت

( ( 84 ) ) چشم چون بستى تو را تا سه گرفت * نور چشم از نور روزن مىشكفت

ن 204 20 - ك 80 17

تاسه : تلواسه ، و هر دو فارسى : اضطراب و بىقرارى .

مىشكفت : به عجب مىآمد از بهجت

( ( 86 ) ) چشم باز ار تا سه گيرد مر تو را * دان كه چشم دل ببستى بر گشا

( ( 86 ) ) چشم باز ار تا سه گيرد مر تو را * دان كه چشم دل ببستى بر گشا

ن 204 22 - ك 80 19

چشم باز : به كسر ميم ، به اضافه ، يعنى با چشم مفتوح اگر تا سه گيرد تو را ، آن از بستگى نور باطن خواهد بود ، چه نور ظاهر را ممنوع نيستى .

( ( 87 ) ) آن تقاضاى دو چشم دل شناس * كو همىجويد ضياى بىقياس

( ( 87 ) ) آن تقاضاى دو چشم دل شناس * كو همىجويد ضياى بىقياس

ن 204 23 - ك 80 19

دو چشم دل : چنان كه در حديث است كه : ما مِن قَلبٍ إلَّا وَلَه عَينان . ( 2 )

آن دو چشم علم به ذات و صفات و افعال خداست ، و علم متعلق به عمل است . كه اگر حاصل باشند دو عين مفتوحند و اگر نباشند دو عين مسدودند .

( ( 90 ) ) او چه مىخواند مرا من بنگرم * لايق جذبام و يا بد پيكرم

( ( 90 ) ) او چه مىخواند مرا من بنگرم * لايق جذبام و يا بد پيكرم

ن 205 3 - ك 80 21

او چه مىخواند مرا : متعلق است به طالبيت خاك راه او ، كه گذشت .

( ( 96 ) ) آينه جان نيست الَّا روى يار * روى آن يارى كه باشد ز ان ديار

( ( 96 ) ) آينه جان نيست الَّا روى يار * روى آن يارى كه باشد ز ان ديار

ن 205 9 - ك 80 24

روى آن يارى كه باشد ز ان ديار : مراد انسان كامل است ، كه به باطن از ديار جبروت است ، بلكه از لاهوت ، اگر چه به ظاهر در عالم ناسوت است .

( ( 103 ) ) نقش من از چشم تو آواز داد * كه منم تو تو منى در اتحاد

( ( 103 ) ) نقش من از چشم تو آواز داد * كه منم تو تو منى در اتحاد

ن 205 16 - ك 80 28


( 1 ) صحيح مسلم ، ج 1 ، ص 65 . .

( 2 ) محجة البيضاء ، ج 5 ، ص 46 . .