شرح مثنوى — الجزء ١، الصفحة ٢١٢

( ( 3852 ) ) من همىگويم برو جف القلم * ز ان قلم بس سر نگون گردد علم

( ( 3826 ) ) چون كه حرم خشم كى بندد مرا * نيست آن جا جز صفات حق و را

( ( 3826 ) ) چون كه حرم خشم كى بندد مرا * نيست آن جا جز صفات حق و را

ن 188 19 - ك 74 16 و

را : يعنى سوا .

( ( 3827 ) ) اندر آ كازاد كردت فضل حق * ز انكه رحمت داشت بر خشمش سبق

( ( 3827 ) ) اندر آ كازاد كردت فضل حق * ز انكه رحمت داشت بر خشمش سبق

ن 188 20 - ك 74 16

بر خشمش سبق : و من أسمائه الحسنى « يا مَن سَبَقَت رَحمَتُه غَضَبَه » .

( ( 3832 ) ) پس خجسته معصيت كان كرد مرد * نى ز خارى بر دمد اوراق ورد

( ( 3832 ) ) پس خجسته معصيت كان كرد مرد * نى ز خارى بر دمد اوراق ورد

ن 189 3 - ك 74 19

اوراق ورد : برگهاى گل .

( ( 3834 ) ) نى به سحر ساحران فرعونشان * مىكشيد و گشت دولت عونشان

( ( 3834 ) ) نى به سحر ساحران فرعونشان * مىكشيد و گشت دولت عونشان

ن 189 5 - ك 74 20

فرعونشان : اين را با عونشان جناسى است ، چون عصا و عصاة .

( ( 3836 ) ) كى بديدندى عصا و معجزات * معصيت طاعت شد اى قوم عصاة

( ( 3836 ) ) كى بديدندى عصا و معجزات * معصيت طاعت شد اى قوم عصاة

ن 189 7 - ك 74 21

عصا و عصاة : جمع عاصى را .

( ( 3838 ) ) چون مبدل مىكند او سيئات * عين طاعت مىكند رغم و شتات

( ( 3838 ) ) چون مبدل مىكند او سيئات * عين طاعت مىكند رغم و شتات

ن 189 9 - ك 74 22

سيئات : مضمون قول خداست كه : * ( يُبَدِّلُ الله سَيِّئاتِهِمْ حَسَناتٍ 25 : 70 ( 1 )

رغم و شتات : گره و تفرقه و خصومت . و در بعض نسخ : « رغم وشات » است به اضافهء رغم بسوى وشات جمع واشى به معنى سخن چين .

( ( 3843 ) ) من جفا گر را چنينها مىدهم * پيش پاى چپ چسان سر مىنهم

( ( 3843 ) ) من جفا گر را چنينها مىدهم * پيش پاى چپ چسان سر مىنهم

ن 189 14 - ك 74 24

پاى چپ : يعنى مظاهر قهر و اصحاب شمال .

جاودانه پادشاهى بدهمش

آن چه اندر وهم نايد بدهمش

ن ندارد - ك 74 25

[ تمام بيت ] : در بعض نسخ اين بيت نيست و بدهمش در ثانى به ضم باء است ، مخفف هم بودش ، تا ايطاء نباشد .

( ( 3852 ) ) من همىگويم برو جف القلم * ز ان قلم بس سر نگون گردد علم

( ( 3852 ) ) من همىگويم برو جف القلم * ز ان قلم بس سر نگون گردد علم

ن 190 3 - ك 74 31

جف القلم : حديث است كه : جَفَّ القَلَم بِما هُوَ كائِنٌ اِلى يَومِ اِلقِيامَةِ ( 2 )

يعنى قلم اعلاى خدا نوشته است و خشك هم شده است آن چه را كه واقع مىشود تا روز قيامت .


( 1 ) قرآن كريم ، سورهء فرقان ، آيهء 70 .

( 2 ) مسند احمد ، ج 1 ، ص 307 .