شرح مثنوى — الجزء ١، الصفحة ١٩٩

( ( 3628 ) ) يؤمنون بالغيب مىبايد مرا * ز ان ببستم روزن فانى سرا

چون سقوا : يعنى چون بياشامند آب گرم را در جهنم ، بر درد همهء پرده‌ها را از روى چيزهايى كه رسوا كننده است ، اشارت است به كريمهء * ( كَمَنْ هُوَ خالِدٌ فِي اَلنَّارِ وَسُقُوا ماءً حَمِيماً فَقَطَّعَ أَمْعاءَهُمْ 47 : 15 . ( 1 )

امعاء روده هاست و ترجمهء آيه واضح است .

( ( 3603 ) ) ريش بد را داروى بد يافت رگ * مر سر خر را سزد دندان سگ

ن 178 4 - ك 70 28

ريش بد را : يعنى زخم بد را داروى بد راه يافت ، كه « رگ يافتن » كنايه از راه يافتن باشد و مىشود كه « دك » ( به دال مهمله ) باشد كه به معنى نصيب باشد در لغت فارسى .

( ( 3607 ) ) ور رهى خواهى از اين سجن خرب * سر مكش از دوست و اسجد و اقترب

ن 178 8 - ك 70 30

سجن خرب : زندان خراب دنيا .

( ( 3609 ) ) ناطقه چون فاضح آمد عيب را * مىدراند پرده‌هاى غيب را

ن 178 11 - ك 70 33

فاضح : رسوا كننده .

( ( 3615 ) ) حق همىخواهد كه هر مير و اسير * با رجا و خوف باشند و حذير

ن 178 17 - ك 70 36

حذير : حذر كننده و ترسان .

( ( 3617 ) ) چون دريدى پردهء خوف و رجا * غيب را شد كر و فر و ابتلا

ن 178 19 - ك 70 37

پرده خوف و رجا : در بعض نسخ : « گر دريدى پرده كو خوف و رجا » و اين بهتر است و حاصل آن است كه امور نظام عالم به شوق و رجا و خوف منتظم است و اگر عشق و شوق به لذايذ و رجاى مأمول و خوف عدم حصول و وصول ناملايم نبودى ، استكمالات نشدى .

( ( 3628 ) ) يؤمنون بالغيب مىبايد مرا * ز ان ببستم روزن فانى سرا

ن 179 9 - ك 71 7

يؤمنون بالغيب : اشارت است به كريمهء * ( اَلَّذِينَ يُؤْمِنُونَ بِالْغَيْبِ وَيُقِيمُونَ اَلصَّلاةَ وَمِمَّا رَزَقْناهُمْ يُنْفِقُونَ 2 : 3 . ( 2 )

ليك يك درصد بود ايمان به غيب

نيك دان و بگذر از ترديد و ريب

ن ندارد - ك 71 8

ليك يك درصد : اين بيت در نسخى پيش از « يؤمنون . . . » است . و پيش بودن بهتر است .

چون شكافم آسمان را در ظهور

چون بگويم هل ترى فيها فطور

ن ندارد - ك 71 8

( 1 ) قرآن كريم ، سورهء محمد ، آيهء 15 .

( 2 ) قرآن كريم ، سورهء بقره ، آيهء 3 .