شرح مثنوى — الجزء ١، الصفحة ١٧٣

( ( 3019 ) ) امر شاورهم پيمبر را رسيد * گر چه رايى نيست رايش را نديد

حزم : احتياط .

( ( 2988 ) ) پهلوان در ناله آمد كاى سنى * مر مرا كشتى چه صورت مىزنى

( ( 2988 ) ) پهلوان در ناله آمد كاى سنى * مر مرا كشتى چه صورت مىزنى

ن 148 7 - ك 60 17

سنى : با علو و بهاء .

( ( 2992 ) ) شير بىدم باش گو اى شير ساز * كه دلم سستى گرفت از زخم گاز

( ( 2992 ) ) شير بىدم باش گو اى شير ساز * كه دلم سستى گرفت از زخم گاز

ن 148 11 - ك 60 19

گاز : به گاف فارسى ، مقراض .

( ( 2993 ) ) جانب ديگر گرفت آن شخص زخم * بىمحابا بىمواسا بىز رحم

( ( 2993 ) ) جانب ديگر گرفت آن شخص زخم * بىمحابا بىمواسا بىز رحم

ن 148 12 - ك 60 20

مواساة : مساهمه و مصالحه .

( ( 2995 ) ) گفت تا گوشش نباشد اى همام * گوش را بگذار و كوته كن كلام

( ( 2995 ) ) گفت تا گوشش نباشد اى همام * گوش را بگذار و كوته كن كلام

ن 148 14 - ك 60 21

همام : بزرگ .

( ( 2306 ) ) گفت حق در آفتاب منتجم * ذكر تزاور كذا عن كهفهم

( ( 2306 ) ) گفت حق در آفتاب منتجم * ذكر تزاور كذا عن كهفهم

ن 149 3 - ك 60 27

منتجم : گفته مىشود نجم و انتجم يعنى طَلَعَ و ظَهَرَ .

ذكر تزاور : اشارت است به كريمهء * ( وَتَرَى اَلشَّمْسَ إِذا طَلَعَتْ تَزاوَرُ عَنْ كَهْفِهِمْ 18 : 17 ( 1 )

يعنى مىديدى شمس را كه چون طلوع مىكرد ميل مىكرد از غار اصحاب كهف به جانب ديگر ، چنان كه بيت ثانى ترجمهء اول است .

( ( 3010 ) ) گر همىخواهى كه بفروزى چو روز * هستيى همچون شب خود را بسوز

( ( 3010 ) ) گر همىخواهى كه بفروزى چو روز * هستيى همچون شب خود را بسوز

ن 149 7 - ك 60 30

خود را بسوز : در بعضى نسخ اين دو بيت مذكور است بعد از اين كه :

هستىات در هست آن هستى نواز

همچو مس در كيميا اندر گداز

در من و ما سخت كردى تو دست

هست اين جمله خرابى از دو هست

( ( 3017 ) ) اين چنين شه را ز لشكر زحمت است * ليك همره شد جماعت رحمت است

( ( 3017 ) ) اين چنين شه را ز لشكر زحمت است * ليك همره شد جماعت رحمت است

ن 149 15 - ك 60 35

ليك همره شد جماعت : دال « شد » به جهت ضرورت ساكن است و در اصل مكسور است يعنى همره شدن با جماعت و پاس آنان را داشتن رحمت و عطوفت از شه است .

( ( 3019 ) ) امر شاورهم پيمبر را رسيد * گر چه رايى نيست رايش را نديد

( ( 3019 ) ) امر شاورهم پيمبر را رسيد * گر چه رايى نيست رايش را نديد

ن 149 17 - ك 60 36


( 1 ) قرآن كريم ، سورهء كهف ، آيهء 17 .