شرح مثنوى — الجزء ١، الصفحة ١٥٨
( ( 2617 ) ) ماجراى مرد و زن افتاد نقل * اين مثال نفس خود ميدان و عقل
( ( 2604 ) ) ربّ هب لى از سليمان آمدست * كه مده غير مرا اين ملك و دست
( ( 2604 ) ) ربّ هب لى از سليمان آمدست * كه مده غير مرا اين ملك و دست
ن 129 13 - ك 53 4
ربّ هب لى : اشارت است به كريمهء * ( رَبِّ اِغْفِرْ لِي وَهَبْ لِي مُلْكاً لا يَنْبَغِي لأَحَدٍ مِنْ بَعْدِي إِنَّكَ أَنْتَ اَلْوَهَّابُ 38 : 35 ( 1 )
پروردگارا بيامرز مرا و بده مرا ملكى كه شايسته نباشد ديگرى را بعد از من بدرستى كه تو بخشاينده اى . پس اين هم از چيزهايى است كه جايى نوش است و جايى نيش .
خوان كه القينا على كرسيّه
چون بماند از تخت و ملك خود تهى
ن ندارد - ك 53 8
على كرسيّه : اشارت است به كريمهء * ( وَلَقَدْ فَتَنَّا سُلَيْمانَ وَأَلْقَيْنا عَلى كُرْسِيِّه جَسَداً ثُمَّ أَنابَ 38 : 34 ( 2 )
به تحقيق كه امتحان كرديم سليمان را و نشانديم بر تخت سلطنت او شيطان را پس او باز گشت نمود و به مقام خود برگشت . و نقل كردهاند كه سبب ابتلاء او به سلب ملك اين بود كه زوجهء او عبادت مىكرد در خانهء او صورتى را چهل روز و او شعور به اين نداشت . و در اخبار ، جسد به غير اين تفسير شده ، فروي عن النَّبىّ صلى الله عليه و آله و سلَّم ان سليمان عليه السلام قال يوماً فى مجلسه لأطوفن الليلة على سبعين امرأة تلد كل امرأة منهن غلاماً يضرب بالسيف فى سبيل الله ، و لم يقل اِن شاء الله فطاف عليهن فلم تحمل منهن الا امرأة واحدة جاءت بشق ولد قال ثم قال فو الذى نفس محمد ( ص ) بيده لو قال إن شاء الله لجاهدوا فى سبيل الله فرساناً و الجسد الذى على كرسيه كان هذا . الى غير ذلك لا نطيل بذكره .
( ( 2613 ) ) هر كه را بدهى و بكنى آن كرم * او مسلمان است و آن كس هم منم
( ( 2613 ) ) هر كه را بدهى و بكنى آن كرم * او مسلمان است و آن كس هم منم
ن 129 22 - ك 53 9 و
آن كس هم منم : و از اينجاست كه على مرتضى ( ع ) فرموده : لِىَ الكرّاتُ وَالرَّجْعاتُ ( 3 )
و نيز فرموده : كُنْتُ مَعَ جَميع الأنْبياء سِرًّا وَمَعَ خاتمِهِمْ جَهْراً . ( 4 )
( ( 2616 ) ) ماجراى مرد و زن را مَخلصى * باز مىجويد درون مُخلصى
( ( 2616 ) ) ماجراى مرد و زن را مَخلصى * باز مىجويد درون مُخلصى
ن 130 3 - ك 53 12
مخلصى : اول به فتح ميم و دوم به ضم ميم .
( ( 2617 ) ) ماجراى مرد و زن افتاد نقل * اين مثال نفس خود ميدان و عقل
( ( 2617 ) ) ماجراى مرد و زن افتاد نقل * اين مثال نفس خود ميدان و عقل
ن 130 4 - ك 53 12
اين مثال نفس خود ميدان و عقل : نفس در زبان عرفا روح لطيف بخارى است با قواى جزييهء مدركهء جزييات كه حامل است آنها را و به ازدياد او آن قوى قوت مىگيرند و به نقصان او ضعف ، و در قرآن مجيد تعبير از آن به « شجرهء زيتونه » شده ، بنا بر بعض وجوه .
( 1 ) قرآن كريم ، سورهء ص ، آيهء 35 .
( 2 ) قرآن كريم ، سورهء ص ، آيهء 34 .
( 3 ) منبع يافت نشد . .
( 4 ) منبع يافت نشد . .