شرح مثنوى — الجزء ١، الصفحة ١٤٥

( ( 2285 ) ) چون تحرى در دل شب قبله را * قبله نى و آن نماز او روا

كاى خدايا منفقان را سير دار : مناسبت انفاق و ضدش به ما قبل جان فشانىهاست كه گذشت و آنها انفاق است در راه دوست .

( ( 2229 ) ) امر حق را باز دان از واصلى * امر حق را در نيابد هر دلى

( ( 2229 ) ) امر حق را باز دان از واصلى * امر حق را در نيابد هر دلى

ن 110 11 - ك 46 7

باز دان : نسخهء اصح : باز جو .

( ( 2232 ) ) عدل اين باغى و دادش نزد شاه * چه فزايد دورى و روى سياه

( ( 2232 ) ) عدل اين باغى و دادش نزد شاه * چه فزايد دورى و روى سياه

ن 110 14 - ك 46 8

باغى : سركش .

طرفه تركان او همىپنداشت عدل

كز سخاوت كرده‌ام ايثار و بذل

ن ندارد - ك 46 8

ايثار : اعطا .

( ( 2241 ) ) اين جهان نفى است در اثبات جو * صورتت صفر است در معنيت جو

( ( 2241 ) ) اين جهان نفى است در اثبات جو * صورتت صفر است در معنيت جو

ن 111 1 - ك 46 15

صفر : خالى .

( ( 2259 ) ) گر بخواهم از كسى يك مشت نسك * مر مرا گويد خمش كن مرگ و جسك

( ( 2259 ) ) گر بخواهم از كسى يك مشت نسك * مر مرا گويد خمش كن مرگ و جسك

ن 111 22 - ك 46 27

نسك : فارسى ، عدس .

جسك : فارسى ، به جيم عربى ، رنج و بلا . و هر دو لفظ به فتح اول است .

( ( 2265 ) ) تو مريد و ميهمان آن كسى * كور بايد حاصلت را از خسى

( ( 2265 ) ) تو مريد و ميهمان آن كسى * كور بايد حاصلت را از خسى

ن 112 9 - ك 47 2

از خسى : يعنى به علت پستى آن كس كه مهمان اويى .

( ( 2268 ) ) همچو اعمش كو كند داروى چشم * چه كشد در چشمها الَّا كه پشم

( ( 2268 ) ) همچو اعمش كو كند داروى چشم * چه كشد در چشمها الَّا كه پشم

ن 112 12 - ك 47 3

اعمش : كسى كه در ديدن او ضعف باشد ، با سيلان دمع در اغلب اوقات .

( ( 2272 ) ) از خدايى بويى نه او را نى اثر * دعويش افزون ز شيث و بو البشر

( ( 2272 ) ) از خدايى بويى نه او را نى اثر * دعويش افزون ز شيث و بو البشر

ن 112 16 - ك 47 5

شيث : از قدماى انبياء است . و بعضى گفته‌اند شيث ، ابن آدم است .

( ( 2280 ) ) دير بايد تا كه سرّ آدمى * آشكارا گردد افزون و كمى

( ( 2280 ) ) دير بايد تا كه سرّ آدمى * آشكارا گردد افزون و كمى

ن 113 2 - ك 47 10

دير بايد : يعنى زمان دراز بايد . مثل آن است كه در بعض وجوه « روزش دير شد » در اول كتاب گفتيم .

( ( 2285 ) ) چون تحرى در دل شب قبله را * قبله نى و آن نماز او روا

( ( 2285 ) ) چون تحرى در دل شب قبله را * قبله نى و آن نماز او روا

ن 113 11 - ك 47 15