شرح مثنوى — الجزء ١، الصفحة ١٣٦
( ( 2016 ) ) با زبان سبز و با دست دراز * از ضمير خاك مىگويند راز
با تواند آن وارثان او بجو : چه نبوت هر چند قطع شده كه اسم خلقى است ولى وراثت و ولايت انقطاع ندارد كه وارث و ولى از اسماء الله است و هميشه در عالم مظهر مىخواهند .
( ( 2008 ) ) زير و بالا پيش و پس وصف تن است * بىجهت آن ذات جان روشن است
( ( 2008 ) ) زير و بالا پيش و پس وصف تن است * بىجهت آن ذات جان روشن است
ن 98 22 - ك 41 20
بىجهت آن ذات جان روشن است : چه جان روح الله است قال تعالى : * ( « وَنَفَخْتُ فِيه مِنْ رُوحِي » 15 : 29 ( 1 )
پس انسان به تن افتاده در جهت سفلى است و در زمان مخصوص و مورّخ به تاريخ معين و غير اين از حدود و مضايق ، و اما به روح مجرد و منزه است از جهات و احياز و اوقات ، عوض جهت و مكان در جبروت است كه روح مجرد بالفعل جبروتى بل لاهوتى است و عوض زمان در دهر است كه وعاى ثابتات و مفارقات از مواد است ، بلكه نسبت ثابت به ثابت سرمه است چنان كه اساطين حكمت فرموده‌اند .
از وجود و از عدم گر بگذرى
از حيات جاودانى بر خورى
ن ندارد - ك 41 21
از وجود و از عدم گر بگذرى : اين نه حقيقت وجود است كه بايد طالب او بود و اين نه عدمى است كه فرموده : « از وجودم مىگريزم در عدم » ، اين وجود ، وجدان جزييات دنياست و اين عدم ، فقدان آنهاست و در حقيقت همان است كه فرمود : كه همينى در غم و شادى و بس . كما قال الله تعالى : * ( « لِكَيْلا تَأْسَوْا عَلى ما فاتَكُمْ وَلا تَفْرَحُوا بِما آتاكُمْ » 57 : 23 ( 2 )
و چون فرمود :
از حيات جاودانى : بر و ثمر خورى : مناسب شد به باران ، پس فرمود روز باران راه رو بايد برود و جايى اقامت نكند تا به شب قدر وصال ، و مراد به بارانِ ربّ واردات قلبيه و فيوض معارف الهيه است كه بر زمين دل مىريزد و اشجار و اثمار مىرويد .
( ( 2013 ) ) خاك را در گور او آكنده كرد * زير خاك آن دانه اش را زنده كرد
( ( 2013 ) ) خاك را در گور او آكنده كرد * زير خاك آن دانه اش را زنده كرد
ن 99 8 - ك 41 25
آكنده كرد : آكندن انباشتن و پر ساختن .
( ( 2014 ) ) اين درختانند همچون خاكيان * دستها بر كرده‌اند از خاكدان
( ( 2014 ) ) اين درختانند همچون خاكيان * دستها بر كرده‌اند از خاكدان
ن 99 9 - ك 41 26
اين درختانند همچون خاكيان : قال الله تعالى : * ( « وَنَزَّلْنا مِنَ اَلسَّماءِ ماءً مُبارَكاً فَأَنْبَتْنا بِه جَنَّاتٍ وَحَبَّ اَلْحَصِيدِ » 50 : 9 الى قوله * ( « كَذلِكَ اَلْخُرُوجُ » 50 : 11 . ( 3 )
( ( 2016 ) ) با زبان سبز و با دست دراز * از ضمير خاك مىگويند راز
( ( 2016 ) ) با زبان سبز و با دست دراز * از ضمير خاك مىگويند راز
ن 99 11 - ك 41 27
مىگويند راز : راز خاك نبات است چنان كه انورى گويد :
( 1 ) قرآن كريم ، سورهء حجر ، آيهء 29 .
( 2 ) قرآن كريم ، سورهء حديد ، آيهء 23 .
( 3 ) قرآن كريم ، سورهء ق ، آيهء 9 .