مصباح الشريعة ومفتاح الحقيقة ( فارسي ) — الصفحة ٢٧٩

باب شصت و پنجم در آفت علما

و آلودگى به سوى صفا و پاكدلى . و براى موعظت كردن مردم صلاحيت ندارد مگر آن كسى كه از اين مراحل و آفات گذشته ، و صدق و صفا را پيشهء خود قرار داده ، و به جهات ضعف و عيوب و نواقص سخن گفتن آگاه گشته ، و در هر موضوعى سالم و صحيح را از مريض و معيوب آن تشخيص داده ، و خاطره‌هاى نادرست و فتنه‌ها و ابتلائات نفس و هوى و هوس را خوب تمييز بدهد .

امير المؤمنين ( ع ) فرمود : در مقام اصلاح نفس خود يا ديگرى ، چون طبيبى باش كه مهربان و دقيق و ملائم است ، و مناسب موارد هر مرضى دارو استعمال كرده و مرض را معالجه مىكند .

[ ( شرح ) ]

براى عالمى كه دعوت و تبليغ كرده و مورد مراجعه مىشود ، شرايطى ذكر شده است كه مىبايد آنها را رعايت كرد .

1 - اعمال و رفتار و گفتار او ديگران را به سوى ايمان و يقين و اطمينان سوق داده ، و ترديد و شك و تزلزل را بر طرف سازد .

2 - مردم را از توجه به غير خدا منصرف نموده ، و به سوى اخلاص و توحيد و يكتاپرستى و توجه خالص به پروردگار متعال سوق بدهد .

3 - دعوت قولى و عملى او به فروتنى و تواضع و خضوع باشد ، و از خودپرستى و خودستايى و خود نمايى پرهيز بدهد .

4 - داراى مهر و صفا و صميميت بوده ، و از كينه و بغض و عداوت و نفاق و سوء نيت دور باشد .

5 - از تعلقات دنيوى و علائق مادى و تمايلات نفسانى دور بوده ، و با زهد و تقوى موصوف گردد .

6 - در ميان موضوعات سقيم و مطالب نادرست و اشخاص منحرف و عليل با امور صحيح و سالم و مستقيم تمييز داده ، و هرگز موجب انحراف و گمراهى ديگران نشود .

7 - هوى و هوس و فريبهاى نفس را به دقت تشخيص بدهد .

8 - امراض و نقاط ضعف و خصوصيات نيازمندى اشخاص را ديده و مطابق دردهاى آنان به معالجه پردازد .

اين هشت صفت مىبايد در علماى مبلغ و وعاظ حقيقى و دعوتكنندگان به حق