مصباح الشريعة ومفتاح الحقيقة ( فارسي ) — الصفحة ٢٧٦

باب شصت و پنجم در آفت علما

باشد كه به تمام فروع و شقوق و جزئيات مسائل آگاه باشد .

خداوند متعال مىفرمايد : اينست كه تنها علماء هستند كه در مقابل عظمت و جلال پروردگار متعال خشيت پيدا مىكنند . و براى علماء ده نوع آفت و گرفتگى پيدا مىشود :

1 - صفت طمع : كه به آنچه دارد و به آنچه از راه مشروع به دست مىآيد قناعت نكرده ، و به مال و عنوان و ملك ديگران طمع بورزد .

2 - صفت بخل : كه راضى نشود ديگرى از مال و علم و عنوان و مقام ظاهرى و معنوى او استفاده كند .

3 - ريا : كه علم و عبادت و محاسن اعمال و محامد صفات خود را بخواهد به ديگران نشان داده ، و نيت او آلوده باشد .

4 - عصبيت : در آراء و عقايد و افكار و اعمال خود ، صفا و حريت و حقيقت و روحانيت را كنار گذاشته ، و روى خيالات موهوم و وابستگىهاى ظاهرى و انتساب عرفى و اسم و شهرت و علايق ديگر ، خود را محدود و مقيد كرده ، و از روش مخصوص و افكار و اعمال معينى طرفدارى كند .

5 - حب مدح : كه هدف او در همهء رفتار و گفتار و كردار بزرگداشت خود و عنوان و اسم و رسم پيدا كردن باشد .

6 - وارد شدن و بحث از مسائلى كه در آنها و فهميدن حقيقت آنها براى او محال است ، و نتيجه اى بجز انحراف فكرى ندارد ، مانند بحث از جزئيات و خصوصيات عالم آخرت ، يا مقامات معنوى كه هنوز از آن مراحل اطلاعى ندارد ، نفيا يا اثباتا .

7 - تكلف در سخن گفتن و يا نوشتن : كه عادت به تزيين كلام و عبارت - پردازى و قافيه سازى و مجاز گويى پيدا كرده ، و توجه او از حقيقت و معنى منحرف گشته ، و به ظواهر بپردازد .