مصباح الشريعة ومفتاح الحقيقة ( فارسي ) — الصفحة ٢٠٤

باب چهل و نهم در غيبت

نيست ، اگر چه آن شخص هم خوش نداشته باشد . و در اين مورد شرط است كه گوينده از آن عمل دور و بر كنار بوده ، و نظرى به جز حقيقت و جدا كردن حق از باطل از نظر قول خدا و رسول او نداشته ، و هيچ گونه غرض و مقصود ديگرى در قلب او نباشد .

[ ( شرح ) ]

متذكر شدن از حالات و اعمال ديگران بر چهار قسم تصور مىشود :

1 - تذكر از حالات و اعمالى كه واقعيت دارد و از نظر شرع بىاشكال است .

2 - از آنچه واقعيت دارد و از نظر شرع مقدس ناپسند است .

3 - از آنچه واقعيت ندارد و شرعا بىاشكال است .

4 - از آنچه واقعيت ندارد و اشكال شرعى دارد .

قسم اول با آن خصوصيات كه مذكور شد مورد غيبت است .

مباش در پى آزار و هر چه خواهى كن ، كه در شريعت ما غير از اين گناهى نيست قسم دوم با حفظ شرايط گذشته از مورد غيبت بيرون است .

قسم سوم مورد دروغ است .

قسم چهارم مورد افتراء و تهمت است .

و در ميان اين چهار قسم آنچه از همهء آنها كمتر تحقق خارجى پيدا مىكند قسم دوم است ، زيرا عارى و خالى بودن گوينده از آن عملى كه متذكر مىشود و در عين حال خالص بودن قلب او از اغراض فاسده و نيات سوء در بيان خود بسيار دشوار است . و چون اين شرايط موجود نباشد ؛ تذكر او از جهت اين كه خود او مرتكب اين عمل بوده و بر خلاف كردار خود حرف زده و يا قلب او از اغراض فاسده و سوء نيات خالى نيست ؛ باز معصيت خواهد بود .

عيب رندان مكن اى زاهد پاكيزه سرشت ، كه گناه دگران بر تو نخواهند نوشت من اگر نيكم و گر بد تو برو خود را باش ، هر كسى آن درود عاقبت كار كه كشت

( [ قسمت دوم از ] متن )

و أما اذا أراد به نقص المذكور به غير ذلك المعنى فهو مأخوذ بفساد مراده و