مصباح الشريعة ومفتاح الحقيقة ( فارسي ) — الصفحة ١٠٦

باب بيست و چهارم در عزلت

بدهد .

2 - علاقه و محبت پيدا كند به نداشتن ثروت و مال .

3 - به سختى و زحمت و فشار زندگى راضى و متحمل باشد .

4 - به ترك لذائذ دنيوى و مشتهيات نفسانى حاضر باشد .

5 - از محيط خلوت و گوشه نشينى راضى و خوشحال شود .

6 - پيوسته توجه و انديشهء او در تأمين عاقبت و آينده باشد .

7 - با اينكه مجاهده و كوشش مىكند عبادات خود را بىارزش و كم بيند .

8 - هيچ گونه خود بينى و خود پسندى نداشته باشد .

9 - پيوسته مشغول ذكر و توجه به خدا بوده و غفلت نكند ، زيرا كه غفلت كردن موجب تسلط و نفوذ شيطان و منشأ هر گونه ابتلاء و گرفتارى و سبب همه جور محجوبيت و محروميت از فيوضات و انوار الهى است .

10 - خانه و مسكن خود را از آنچه مورد لزوم و ضرورى نيست خالى كند .

[ ( شرح ) ]

منظور از عزلت بر كنار شدن و انقطاع از خلق است ، يعنى انس و توجه خود را با خداوند متعال داشتن و از مردم منقطع شدن ، و در حقيقت عزلت قلب است نه عزلت از آبادى و شهر ، و ممكن است كسى در ميان مردم باشد و از مردم نباشد ، و يكى ديگر در سر كوهى زندگى كند ولى قلبش هنوز از مردم مشغول و بر كنار نشود . آرى تا اين ده خصلت در دل انسان برقرار و ثابت نگشته است ، ممكن نيست بتواند عزلت حقيقى پيدا كرده و گوشه گيرى خود را ادامه بدهد . و به هر صورت عزلت به ظاهر كنار شدن از شرور و آفات و قسمتى از معاصى است ، و چون انقطاع ظاهرى متحقق شد : مىتواند با رياضت نفس و مراقبت و محاسبت ، قلب خود را تزكيه و تهذيب و تطهير كند .

روى در ديوار كن تنها نشين ، وز وجود خويش هم خلوت گزين قعر چه بگزيد هر كو عاقل است ، زانكه در خلوت صفاهاى دل است ظلمت چه به كه ظلمتهاى خلق ، سر بزد آن كس كه گيرد پاى خلق خلوت از أغيار بايد نى ز يار ، پوستين بهر دى آمد نى بهار