ادوار فقه ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ٢٩

2 - موضوع فن ادوار فقه ، 3 - فائده ( غرض ) اين فن

3 - مقدمه فن مشتمل بر : 1 - تعريف « ادوار فقه » - معانى لغوى لفظ فقه - تعريف اصطلاحى فقه - مراد از لفظ « فقه » در اين تأليف - قديمترين قوانين مدوّن

2 - موضوع فن ادوار فقه ، 3 - فائده ( غرض ) اين فن

مقدمه

تعريف هر فن و تعيين موضوع و تبيين نتيجه و غرض آن پيش از شروع به مسائل آن فن گر چه بطور عموم مهم و لازم شمرده شده « 1 » ليكن در خصوص فن تاريخ ادوار فقه ، كه اين كتاب بحث از آن را عهده دار و متكفل مىباشد ، ايراد سه امر ياد شده مهمتر و لزومش مؤكدتر است چه تا كنون بحثى به اين عنوان طرح نشده و كتابى در اين فن تاليف نگشته تا اين كه ، دست كم ، از يك جهت و در يك موضع معلوم گرديده باشد و اين معلوم بودن اجمالى و بوجه ، تسامح در تشريح و توضيح سه امر ياد شده را مجوّز گردد .

ادوار فقه ، با همه شايستگى كه براى فحص و بحث داشته و دارد ، تا عصر ما چندان بدان توجه نشده و ، بهر حال ، در بارهء آن اگر هم تأليفى باشد بما نرسيده است پس ناگزير ، چنان كه گفته شد ، بايد بطور مقدمه تشريح گردد كه :

منظور از اين عنوان چيست ؟

و چه چيز در زير اين عنوان موضوع بحث و مورد گفتگو مىباشد ؟

و فائده و ثمرى كه از تأسيس و طرح اين مسائل ممكن است بحصول آيد چه خواهد بود ؟

پس در اين موضع سه امر زير مورد تشريح مىگردد :

1 - منظور از « ادوار فقه » ( تعريف )

« 1 » به حدى كه حتى متأخران از علماء كه ذكر و شرح همهء « رؤس ثمانيه » را در آغاز تأليفات لازم نشمرده‌اند باز هم از ايراد اين سه امر خوددارى نكرده بلكه اين كار را از مقدمات ضرورى شروع به فن دانسته‌اند .