ادوار فقه ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ٤٧٢

نقل اعتراضات برخى از علماء اهل تسنن بر عمل برأي

نقل اعتراضات برخى از علماء اهل تسنن بر عمل برأي

كسى كه مردم را بر گفتن چهار تكبير در نماز ميّت وادار و مجتمع ساخته عمر بوده است .

صاحب كتاب « الفصول المهمّه » از جزء چهارم مسند امام احمد بن حنبل نقل كرده كه عبد الأعلى گفته است : « صلَّيت خلف زيد بن ارقم على جنازة فكبّر خمسا فقام اليه ابو عيسى عبد الرحمن بن ابى ليلى فاخذ بيده فقال : نسيت ؟ قال : لا و لكن صلَّيت خلف ابى القاسم خليلى صلَّى الله عليه و آله و سلَّم فكبّر خمسا فلا اتركها ابدا » پشت سر زيد بن ارقم بر جنازه‌اى نماز گزاردم او پنج تكبير گفت . پس ابن ابى ليلى برخاست و دست او را بگرفت و گفت : فراموش كردى ؟ . گفت : نه ليكن من پشت سر پيغمبر ( ص ) نماز خواندم و او پنج تكبير بگفت پس من هر گز آن را ترك نخواهم كرد .

مواردى ديگر نظير اين موارد در عهد صحابه اتفاق افتاده كه استقصاء آنها را مجالى زيادتر بايد و نمونه را همين مذكورات كفايت نمايد .

در اينجا بايد يادآور شويم كه از نقل اين قسمت ( عمل برأى ) در عهد صحابه ، منظور آن نيست كه صحت يا بطلان اين عمل در اين اوراق تشريح گردد بلكه آن چه اين اوراق متكفل و توضيح آن را متعهد مىباشد اينست كه وقائع مربوط به فقه و تفقّه ، خواه درست بوده و خواه نادرست ، تا حدّى كه به جا و مجال باشد در اينجا چنان كه بوده انعكاس يابد . خلاصه آن كه وقوع و تحقّق ، مورد نظر است نه تحقيق و تصديق و گر نه بايد گفت : عمل برأى چنان كه از پيش هم اشاره شد بحسب معنى دوم آن نه تنها به اعتقاد علماء شيعه مورد انتقاد و اعتراض مىباشد و نه تنها عقل سليم آن را براى كسى كه تابع دين است از حيث تابع بودن ممكن ، يا لا اقل جائز ، نمىشمارد بلكه اكابر از متكلَّمان از اهل سنّت و جماعت ، بلكه از فقيهان ايشان نيز ، آن را ناروا دانسته و مورد انتقادش قرار داده و سخت بر عمل برأى و بر عاملان آن تاخته‌اند .