ادوار فقه ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ٣٧٧

خاتمه دور صدور و تشريع . سوره هاى مدنى قرآن مجيد و اختلاف علماء در عدد آنها - سوره هاى « مكّى » و « مدنى » و « مختلف فيه » بنقل سيوطى - جهات فرق ميان سوره هاى مكّى و مدنى - عدد سوره ها و آيات و كلمات و حروف قرآن مجيد

و سورة لنبي الله محكمة

و الفتح و الحجرات الغرّ فى غرر

ثمّ الحديد و يتلوها مجادلة

و الحشر ثمّ امتحان الله للبشر

و سورة فضح الله النّفاق بها

و سورة الجمع تذكار المدّكر

و للطَّلاق و للتّحريم حكمهما

و النّصر و الفتح تنبيها على العمر

هذا الَّذى اتفقت فيه الرّواة له

و قد تعارضت الاخبار فى أخر

فالرّعد مختلف فيها متى نزلت

و اكثر النّاس قالوا الرّعد كالقمر

و مثلها سورة الرّحمن شاهدها

ممّا تضمّن قول الجنّ فى الخبر

و سورة للحواريّين قد علمت

ثم التّغابن و التّطفيف ذو النّذر

و ليلة القدر قد خصّت بملَّتنا

و لم يكن ، بعدها الزّلزال فاعتبر

و قل هو الله من اوصاف خالقنا

و عوذتان تردّ البأس بالقدر

و ذا الَّذى اختلفت فيه الرواة له

و ربما استثنيت آى من السّور

و ما سوى ذاك مكَّى تنزّله

فلا تكن من خلاف الناس فى حصر

فليس كلّ خلاف جاء معتبر

الَّا خلاف له حظَّ من النّظر

خلاصه اين كه دور صدور و تشريع به واسطهء نزول آيات شريفهء قرآن و صدور احاديث و سنن پيغمبر اكرم ( ص ) تكميل گرديده و از آن پس دورهء تفريع به استناد همان آيات نازله و سنن صادره آغاز گرديده است .

اكنون براى اين كه خوانندگان ، بر احكام صادره به وسيلهء قرآن مجيد گر چه زمان و مناسبات صدورى آنها هم معلوم نباشد واقف گردند يادآور مىگرديم كه آيات مربوط به احكام را بزرگانى از فقيهان مانند شهيد دوم نزديك به پانصد آيه دانسته‌اند و برخى ديگر كمتر و برخى زيادتر از اين عدد و بهر جهت كتابهايى در اين باره به وسيلهء علماء اسلامى