التوحيد ( فارسي ) — الصفحة ٨٧

[ حكمت در دوام جريان آب دهان ]

مركبى است از براى غذا كه آن را به معده مىرساند .

و ايضا اين رطوبت به زهره مىرسد و موجب صلاح حال انسان است زيرا كه اگر زهره خشك شود آدمى هلاك مىشود . و به تحقيق كه گفته‌اند گروهى از جاهلان متكلمان و ضعفاء العقول فلاسفه به جهت قلَّت تميز و قصور علم كه : اگر شكم آدمى به هيئت قبا مىبود كه هر گاه طبيب خواهد بگشايد و اندرون آن را مشاهده نمايد و دست داخل كند و معالجه كند آنچه را كه خواهد ، هر آينه اصلح بود از آن كه بسته‌اند و از ديده پنهان است و دست به آن نمىرسد و دردهاى اندرون را نمىتوان شناخت مگر به دليلهاى غامض و علامتهاى مشتبه مانند نظر كردن به قاروره و بوئيدن عرق و اشباه اينها از علاماتى كه غلط و اشتباه در آنها بسيار مىشود ، و بسا باشد كه اشتباه باعث كشتن مريض گردد .

و جواب اين شبهه آن است كه جاهلان بايد بدانند كه اگر چنين مىبود و اطَّلاع بر امراض و معالجه آنها به اين آسانى مىبود ، هر آينه مردم را ترس از مرگ و بيمارى نبود و علم به بقاى خود به هم مىرسانيدند و به سلامت و صحت خود مغرور مىگرديدند و موجب طغيان و فساد ايشان مىشد .

و مفسدهء ديگر اين كه پيوسته رطوبات شكم مترشح مىبود و هر جايى كه مىنشست و مىخوابيد ملوّث مىگردانيد و جامه اش هميشه تر و كثيف مىشد و عيش بر او فاسد مىگرديد .