كشاف الفهارس — الصفحة ٤٥٢

نشانه هاي هفتگانه را براي هفت گونه وقف ابتكار كرده وبه كار برده است ، وبه همين جهت

قرآنهائى راكه داراى اينگونه نشانه ها است قرآنها ويا مصاحف سجاوندى ، وأين نشانه ها را

نشانه هاي سجاوندى مى نامند . ونشانه هاي مذكور بدين شرح است : م = وقف لازم . ط : وقف

مطلق . ج وقف جائز . ز : وقف مجوز كه وصل در آن بهتر است . ص : وقف مرخص . ق : وقف

برخى از قراء . لا : وقف غير جائز . ونشانه هاي ديگرى نيز بر آنها افزودند از قبيل : ( صلى ) كه

به معنى وصل أولى مى باشد كه مى گويند : متأخرين هشت قسم ديگر بر وقفهاى سجاوندى

افزودند .

سجاوندى در اين مقولة دو كتاب تأليف كرده است :

1 . الوقف والابتداء الكبير كه ظاهرا در همين كتاب هفت نوع وقف را معرفى كرده است .

2 - الوقف والابتداء الصغير كه گويا همان كتاب ( الموجز ) مى باشد واحتمالا در همين

كتاب است كه پنج نوع وقف را شناسانده است .

نسخه هائى كه در فهرستها معرفى شده اند مبهم به نظر مى رسند ، ولذا تا وقتي كه أصل

نسخه ها رؤيت نشود ومطالعه ء دقيقي روى آنها انجام نگيرد نمى توان راجع به آنها اظهار نظركرد

كه كداميك از كتابهاى سجاوندى در ( وقف ) ويا ( وقوف ) است ، آغاز وانجام اين نسخه ها

داراى وضع متفاوتي مى باشند ، وحتى نشان مى دهند كه بايد سجاوندى را كتاب ديگرى جز دو

كتاب ( الوقف الكبير ) و ( الوقف الصغير ) باشد .

ولذا ما آنها را با توجه به آغاز وانجامشان به چند دسته تقسيم مى كنيم .

205 م 205

1 - نسخه هائى كه بدون خطبه يا باخطبه فارسي بوده وصرفا آيات قرآني همراه با رموز وقف

مى باشند وبه ( الوقوف السجاوندى ) معروف اند .

در أكثر اين نسخه ها هفت نوع وقف معرفى شده ، وأحيانا نسخه هائى وجود دارند كه پنج نوع

وقف در آنها شناسانده شده است .

در اين نسخه ها فقط كلمات وجمله هاي آيات قرآني با ارائه ء علائم ورموز وقوف به ترتيب

سوره ها آمده وتنها مواضع وقف از رهگذر اين رموز خاطرنشان شده ، لكن هيچ اشاره أي به

اقسام ومعاني ومصطلحات وقف در آنها ديده نمى شود ، منتهى مؤلف در آغاز هر سوره محل

نزول وشمار آيات ( كلام ) وكلمات وحروف را ياد كرده ، وضمنا مواضع اختلاف قرائي ، هر

سوره را نيز متذكر مى شود .

براي ارائه ء كيفيت اين نسخه ها عباراتي را به عنوان نمونه مى آوريم :