كشاف الفهارس — الصفحة ٤٥١

نوشتن ونوشته شدن آيات قرآني ، محسن تأثير :

از حيا گل گل شود چون آب رخ محجوب سرخ *

مصحف خوش خط رخسارش سجاوندى شود

محمد سعيد اشرف گويد :

خواهم آن رخ را زنقش بوسه گل بندى كنم *

مصحف رخساره ء أو را سجاوندى كنم

بارى محمد بن طيفور از آنرو كه از مردم سجاوند ، يكى از نواحي ( خواف ) خراسان بوده به

( سجاوندى ) شهرت يافت ، وآثاري بدو منسوب است كه از آنجمله اند : ( علل القراءات ) در چند

مجلد ، ( عين المعاني في تفسير السبع المثاني ) و ( الوقف والابتداء ) كه گويا آنرا به چند گونه

نگاشته است . وما گزارشى درباره ء آنها ياد مى كنيم :

ت : سده ء 7 ه‍ . ق .

مقدمة يادآور مى شويم : قارى قرآن قهرا به علت كوتاهى نفس ناگزير است به تنفس روى

آورد ، وأين كار از رهگذر وقف در قرائت امكان پذير مى باشد . بنابراين بايد بداند كه در كجا

سكوت ووقف كند واز كجا آغاز نمايد ويا وصل كند كه اشكال وخللي در قرائت أو از نظر

معنى آيات به هم نرسد ، ودر مستمع قرآن شبهه پديد نيايد ، وچنانكه در روايات آمده است

ترتيل در آية ( . . ورتل القرآن ترتيلا ) بدين معنى است كه حروف قرآن كريم درست أداء

شوند ومواضع وقوف ويا وصل رعايت گردند . بنابراين شناخت وقف وابتداء ، از فروع علم

قرائت به شمار است وآنچنان از اهميت برخوردار است كه مشايخ قرائت از ديرباز صرفا به

كساني اجازه ء إقراء اعطاء مى كردند كه از مواضع وقف در قرائت قرآن كريم مطلع باشند . از

قدماء ، بزرگانى درباره ء وقوف قرآن آثاري تدوين كردند كه مى توان از حمزه بن حبيب زيات ،

فراء ، خلف ، ابن سعدان ، ضرار بن صرد ، أبو عمرو دورى ، هشام بن عبد الله ، أبو عبد الرحمن

يزيدي ، ابن الأنباري ، جعدى ، أبو أيوب سليمان بن يحى ضبى نام برد كه در ( الفهرست ) ابن

النديم از آنها به عنوان مؤلفان كتاب وقف وابتداء در قرآن كريم ذكرى به ميان آمده است .

سيوطى مى گويد : أصل روائي وقف وابتداء حديثي است كه نحاس آنرا آورده است . چلبى

قريب به پنجاه كتاب در ( وقف وابتداء ) ومشابه آن را شناسانده ، ولى جامع ترين كتاب براي

تاريخ اين شعبه از علم قرائت ، كتاب ( النشر في القراءات العشر ) مى باشد .

براي شناختن مواضعي كه بايد در آن مواضع وقف كرد ويا بايد به وصل قرائت نمود

دانشمندان علائم ونشانه هائى وضع كردند ، ومى گويند : سجاوندى نخستين كسى است كه