كشاف الفهارس — الصفحة ١٥٨

فصل دوم

تعريف قراآت

تعريف قراآت :

1 . زركشى ، قراآت را بدينگونه معرفى كرده است :

( قراآت عبارت از اختلاف مربوط به ( ألفاظ ) وعبارات وحى از نظر تخفيف وتشديد وأمثال آنهاست كه از

سوى قراء نقل شده است ) ( 1 ) .

از اين تعريف نتيجة مى گيريم : قراآت ، محدود ومنحصر به الفاظي از قرآن كريم مى باشد كه در طرز خواندن

آنها اختلاف وجود دارد ، در حالي كه مى بينيم علماء قراآت ، دايره ء آنرا به مواردي كه در قرائت آنها اختلافي وجود

ندارد تعميم مى دهند .

2 . ابن الجزري در تعريف قراآت گفته است :

( عبارت از علم به كيفيت أداء كلمات قرآن واختلاف اين كيفيت مى باشد ، اختلافي كه به ناقل وراوي آن

منسوب است ) ( 2 ) .

3 . دمياطي بناء ، قراآت را بدينصورت تعريف مى كند :

( قراآت ، عبارت از علمي است كه از رهگذر آن اتفاق نظر ، ويا اختلاف ناقلين كتاب خدا - در رابطه با حذف

واثبات ، ومتحرك خواندن وساكن كردن ، وفصل ووصل حروف وكلمات وأمثال آنها ، از قبيل كيفيت تلفظ

وابدال وجز آنها - از طريق سماع قابل شناسائى است ) ( 3 ) .

بايد افزود كه ابن الجزري ودمياطى ، نقل وسماع را در تعريف قراآت به عنوان شرطهائى در قرائت برشمردند

( چرا كه قرائت عبارت از سنتي است كه بايد لزوما از آن در تلاوت قرآن كريم پيروى شود ) ، چنانكه اين گفتار از

زيد بن ثابت أنصاري صحابي نقل شده است ( 4 ) .

با توجه به همين أصل است كه ابن الجزري مى گفت : ( بايد قارى

از إقراء به قرائتي كه از ديدگاه شخصي أو درست است ، ونقل وروايت ، آن را تأييد نمى كند ، ونيز از اقراء آن

وجهي از نظر اعراب ولغت كه در زمينه ء آن ، روايتي وجود ندارد ، سخت خوددارى كند ) ( 5 ) .

4 . طي تعريف زكريا أنصاري ( م 925 ه‍ . ق ) از شرط ديگرى در تعريف ( قراآت ) مطلع مى شويم كه عبارت

از انطباق قراآت مسموع ومنقول با قرآن كريم - از نظر تلاوت وأداء - مى باشد ، وى مى گويد :

1 . البرهان في علوم القرآن 1 / 38 . 2 . منجد المقرئين ، ص 3 . 3 . اتحاف فضلاء البشر ، ص 5 . 4 . الاتقان 1 / 57 . 5 . منجد المقرئين ، ص 3 .