كشاف الفهارس — الصفحة ١٤٥

مى باشند كه بعيد نيست بر اثر مرور أيام نسبت به معلوماتشان دچار نسيان گردند ، ودر اعراب كلمات - به علت شدت

تشابه اعراب وكثرت فتح وضم وكسر در طي يك آية - به لغزش افتند ، زيرا اينان در اعراب كلمات به دستور زبان

عربي متكى نيستند ، ونيز نسبت به معاني كلمات فاقد بينش لازم مى باشند . اينان در قرائت خود فقط به حفظ

وشنيدن از ديگران متكى هستند . واشتباه را از افراد ناآگاه فراگرفته وبراى ديگران نقل مى كنند ، در حاليكه خود

به علت فراموشى راجع به كلمه ويا كلماتي دچار لغزش گشته ، لكن به لزوم چنين لغزشى جسارت نموده ونسبت به

آن پافشارى مى كنند ، يا آنكه قرآن را بر كسى خوانده اند كه گرفتار نسيان بوده واعراب را نادرست خوانده

وشبهه أي در ذهن أو به هم رسيده ومالا دچار اشتباه مى گردد . چنين حفاظ وقرائى نبايد در قرائت مورد تقليد قرار

گرفته وبه روايت آنها احتجاج كرد .

4 ) وسرانجام دسته أي از قراء به اعراب ومعاني آيات آشنا هستند ، ولغات قرآن را مى شناسند ، اما نسبت به

قراآت واختلاف مردم وروايات قراآت فاقد آگاهى هستند ، وچه بسا آگاهى آنها به دستور زبان عربي آنان رابر آن

مى دارد كه قرآن را با وجهي كه در زبان عربي جائز است قرائت كنند ، قرائتي كه هيچيك از پيشينيان قرآن را

بدانگونه نخوانده اند . بايد اينگونه قراء را بدعت گزاران برشمرد ( 1 ) .

طي استدلالات ابن مجاهد وطبقه بندى چهارگانه ء أو درباره ء قاريان قرآن ، به اين نتيجة مى رسيم كه در اين

زمينه نكته ء مهمى وجود دارد كه ابن مجاهد را بر آن داشت از ميان جمع قراء فراوان ، هفت قارى ، را براي بررسى

قراآت قرآن گزين كند ، وآن نكته ء مهم عبارت از صيانت روش وقراآت قرآني است تا قراآت از طريق روايت مورد

اعتماد به سوى روايت مشكوك منحرف نشود ، ويا از طريق روايت از رسول أكرم ( صلى الله عليه وآله وسلم )

ومعصومين ( عليهم السلام ) به طريق اجتهادات شخصي جابه جا نگردد .

مؤيد شهرت علمي قراء سبعه :

مؤيد اين شهرت علمي - كه قراء سبعه از آن برخوردار بوده اند - اتفاق علماء در اعتماد به قرائت آنها است .

ونيز مى توان بر اين نكته وثاقت ابن مجاهد وعلو مرتبت علمي وعمق آگاهى أو در قراآت را بر اين گواه افزود .

تأييد مقام علمي وديني ابن مجاهد از سوى بزرگان علم :

- ذهبي : ابن مجاهد ، ثقة وحجت بوده است .

- أبو عمرو دانى : ابن مجاهد در عصر خود - علاوة بر گسترش معلومات وچالاكى أو در درك وصدق گفتار

وزهد آشكار ، بر كساني كه از رقباى علمي أو به شمار مى رفتند فزونى وبرترى داشت ( 2 ) .

- ابن الجزري : نام ابن مجاهد تا جاهاى دوردست انتشار يافته ودركارش مشهور گشته ، أو نسبت به همگنان

پيشتاز وبرتر بوده است ، وبايد بر اين مزايا ديندارى وقوت حافظه وخير وبركت وجودش را افزود . ومن در ميان

اساتيد قراآت كسى را نمى شناسم كه شاگردانى بيش از شاگردان ابن مجاهد را در پيرامون خود فرآهم كرده

باشد ( 3 ) .

- ابن النديم : وى در عصر خود به عنوان فردي يگانه وبى رقيب به شمار است ، وعلاوة بر فضل وعلم وديانت

ومعرفت نسبت به قراآت وعلوم قرآني از حسن أدب وظرافت أخلاقي وشوخ طبعي وهوش وفراستى عميق

برخوردار مى باشد ( 4 ) .

1 . السبعة 1 / 391 . 2 . معرفة القراء 1 / 217 . 3 . غاية النهاية 1 / 142 . 4 . الفهرست ، ط خياط ، ص 31 .