كشاف الفهارس — الصفحة ١٣٨

بن أبي رباح ( م 115 ه‍ . ق ) ، عبد الله بن أبي مليكه ( م 117 ه‍ . ق ) وعكرمة ، مولى ابن عباس ( م قبل از 200

ه‍ . ق ) .

ج . كوفه :

عمرو بن شرحبيل ( م پس از 60 ه‍ . ق ) ، علقمة بن قيس ( م 62 ه‍ . ق ) ، مسروق بن اجدع ( م 63 ه‍ . ق ) ،

عبيد بن عمرو سلماني ( م 72 ه‍ . ق ) ، أبو عبد الرحمن عبد الله بن حبيب سلمى ( م 74 ه‍ . ق ) ، اسود بن يزيد نخعى

( م 75 ه‍ . ق ) ، عمرو بن ميمون ( م 75 ه‍ . ق ) ، عبيد بن فضالة ( م حدود 75 ه‍ . ق ) ، زربن حبيش ( م 82

ه‍ . ق ) ، ربيع بن خيثم ( م قبل از 90 ه‍ . ق ) ، سعيد بن جبير ( م 95 ه‍ . ق ) ، إبراهيم بن يزيد نخعى ( م 96

ه‍ . ق ) ، عامر بن شراحيل شعبى ( م 105 ه‍ . ق ) ، حارث بن قيس جعفى ( كه قرائت را از ابن مسعود روايت

مى كرد ) ، وأبو زرعة بن عمرو بن جرير .

د . بصره :

عامر بن عبد قيس ( م حوالي 55 ه‍ . ق ) ، ابوالعاليه رفيع بن مهران رياحي ( م 90 ه‍ . ق ) ، يحيى بن يعمر

عدواني ( م 90 ه‍ . ق ) ، نصر بن عاصم ليثى ( م قبل از 100 ه‍ . ق ) ، أبو رجاء عطاردى ( م 105 ه‍ . ق ) ، حسن

بصرى ( م 110 ه‍ . ق ) ، محمد بن سيرين ( م 110 ه‍ . ق ) ، قتادة بن دعامه ( 117 ه‍ . ق ) ، معاذ بن معاذ عنبرى

( م 196 ه‍ . ق ) ، وجابر بن يزد جعفى .

ه‍ . شام :

مغيرة بن أبي شهاب مخزومي ( م هفتاد واندى پس از ه‍ . ق ) ، خليفة بن سعد : ( صاحب أبى الدرداء ) ( 1 ) .

دراين مرحله آنچه كه نزد قراء ، به عنوان ( اختيار ) معروف است به وجود آمد . وما در جاى خود ( اختيار ) را

تعريف خواهيم كرد .

مرحله ء مذكور نيمه ء دوم قرن أول ونيمه ء أول قرن دوم را زير پوشش مى گيرد ، وتاريخ وفات قرائي كه ياد

كرديم همين مطلب را آشكارا تأييد مى نمايد .

مرحله ء دهم

همان مرحله أي است كه ابن الجزري درباره ء آن مى گويد : آنگاه [ يعنى پس از آن قرائي كه از آنها ياد كرديم ] ،

گروهى از مردم تمام فرصت خود را اختصاصا در قرائت مصروف داشته وبه ضبط آن سخت اهتمام مى ورزيدند تا

آنجا كه در سايه ء پشتكار خويش به صورت دانشمندانى در آمدند كه مردم پيرو قرائت آنها بوده وبه سوى آنها بار سفر

مى بستند وقرائت را از محضر آنان اخذ مى كردند ، وبا ديده ء قبول به قرائت آنها مى نگريستند ، ودرباره ء آنها حتى

ميان دو نفر نيز اختلاف نظر ديده نمى شد :

اين قراء - برحسب شهرهاى مختلف - عبارتند از :

الف . مدينه :

أبو جعفر يزيد بن قعقاع ( م 130 ه‍ . ق ) ، شيبة بن نصاح ( م 130 ه‍ . ق ) ، ونافع بن أبي نعيم ( م 169 ه‍ . ق ) .


1 . شرح حال أكثر اين قراء را طاش كبرى زاده در كتاب مفتاح السعادة جلد أول : ( فصل علم القراءة ) آورده است . ( ونيز بنگريد به : النشر في القراءات العشر 1 / 8 ) .