نم يم ( خلاصه قرآن در اسلام ) ( به ضميمه رسائلى در قرآن : شعرانى ، طباطبائى ، آملى ) ( فارسى ) — الصفحة ١٤٣
ترتيب سوره‌هاى قرآن
قُشَيْرى و ديگران صريحاً گفته‌اند كه « جبرئيل آن را در آن سوره فرود نياورده » .
ترتيب سوره‌هاى قرآن
ترتيب سوره‌هاى قرآن
ترديدى در اين نيست كه تركيب سوره « 1 »
ها از آيات توقيفى است يعنى قرار دادن هر آيه‌اى را در جاى معيّن از سوره‌هائى به يك نوبت نازل نگشته‌اند به دستور پيغمبر خدا صلي الله عليه و سلم است كه جبرئيل به فرمان خداوند به او خبر داده بود و چنانچه ما در جلوتر آن را ثابت كرديم همه مسلمين بر اين عقيده اجماع دارند .
اما اينكه گفتيم در سوره‌هائى كه به يكبارگى نازل نشده چون مطلب در سوره‌هائى كه به يك نوبت نازل شده واضح‌تر است ، زيرا آنها ؛ مانند سوره « حمد » و « انعام » و بسيارى از سُوَر مفصّل در حالى كه آياتشان همين ترتيب خاص را داشته‌اند نازل شده است .
مقصود از مفصّل سوره‌هاى كوتاهى هستند كه بعد از حواميم ؛ شروع مىشوند و تا آخر قرآن ادامه دارند چنان كه در فن چهارم از مقدّمات مجمع البيان طبرسى ، و در اتقان سيوطى در خاتمه نوع 19 بيان شده است . « 2 »
( 1 ) - « سوره » از ريشهء لغوى « سور » بازگرفته شده و به معنى رفعت و منزلت و شرف عالىاست . اما در اصطلاح مسلمين بخش معين و مشخصى از قرآن مجيد است ، همانند شهرى كه حصار و ديواره‌اى آن را از قسمتهاى ديگر جدا مىسازد . و وجه نامگذارى بخشى از قرآن به آن به علاقه مشابهت است . و به گفته بعضى از ريشه « سؤر » با همزه گرفته شده كه يعنى باقيمانده از چيزى است بنابراين بهر قسمتى از قرآن سوره گفته‌اند به مناسبت جدا شدن آن از قسمتهاى ديگر
( 2 ) - آخرين سوره مفصل بدون اختلاف سوره الناس است ولى دربارهء اوّلين سوره آن 12 قول است و راغب در مفردات گفته : المفصل يك هفتم از آخر قرآن است و به سه بخش طولانى و متوسط و كوتاه تقسيم بندى شده و ما جلوتر هم در اين باره سخن گفتيم