نم يم ( خلاصه قرآن در اسلام ) ( به ضميمه رسائلى در قرآن : شعرانى ، طباطبائى ، آملى ) ( فارسى ) — الصفحة ١٤

شناخت قرآن

همانا قرآن را كسى مىفهمد كه مورد خطاب قرآن است .

امام صادق عليه السلام مىفرمايد :

( كُلُّ ما مَيَّزتُمُوهِ بِاوْهامِكُم فى ادَقِّ مَعانيهِ فَهُوَ مَخْلوُقٌ لَكُم وَ مَردُودٌ الَيكُم ) « 1 »

هر آنچه كه شما به واسطه عقلهايتان در دقيق‌ترين معانيش تشخيص و تميز مىدهيد آن چيز مخلوق شما است و به سوى خودتان بر مىگردد .

علم تو جانا به جز تصوير نيست * خود ببين تصوير جز تأثير نيست

خود خيالت مىتراشد صورتى * سازد آن را بهر فهمت آلتى

خود تراشيده كجا يزدان بود * خاك عالم بر سر نادان بود

غير صورت نيست فهمت اى ظريف * چيست صورت غيرمخلوقى ضعيف

آنچه در ذهن تو آيد اى فتى * هست مخلوقى چو تو بى دست و پا

مولا احمد نراقى

روى اين حساب هيچكدام از گفته‌هاى علما قابل اطمينان صددرصد و به عنوان حق محض نيستند و ما بايد از آنها در حد لوازم كمكى و راهنمايى نسبى كمك بجوييم . زيرا كه حرف خالص و كامل نزد انسان خالص و كامل است و انسان خالص و كامل غير از معصومين وجود ندارد . از طرفى چون قرآن كلام خدا است و كلام خدا از صفات ثبوتيّه او است و صفات خدا عين ذات خدا است كه :

متكلم خداى ربّ رحيم * به كلامى كه همچو اوست قديم

همه قرآن به كلى است دليل * بلكه تورات نيز با انجيل

سخن او چو ذات او مىدان * خالى از حرف و صوت و اين و زمان

( 1 ) - شرح اصول كافى ، ملاصدرا ، ج 1 ، ص 180