نم يم ( خلاصه قرآن در اسلام ) ( به ضميمه رسائلى در قرآن : شعرانى ، طباطبائى ، آملى ) ( فارسى ) — الصفحة ١٣٠
ترتيب آيات و سوره‌ها توقيفيت « 1 » آن
زمخشرى در تفسير كشّاف در ابتداى سوره توبه گويد : اگر بپرسى چرا همانند سوره‌هاى ديگر اين سوره به آيه « بسم اللَّه الرحمن الرحيم » آغاز نگشته ؟ ! .
گويم : سبب آن را ابن عباس از عثمان پرسيد ، او پاسخ داد : شيوه پيامبرخدا چنان بود كه هرگاه سوره يا آيه‌اى بر او فرود مىآمد ، به نويسندگان وحى مىفرمود : آن را در محلّى كه فلان چيز و آن چيز ديگر ذكر مىشود جاى دهيد و تا آن جناب جان در بدن داشت براى ما بيان نفرمود آن را در كجا قرارش بدهيم . « 1 »
در مجمع البيان ، و اتقان نيز اين روايت آورده شده است .
اين روايت بالا آشكارا دلالت دارد كه :
1 ) تركيب بندى سوره‌ها از آيات به فرمان پيغمبر صورت پذيرفته .
2 ) با سوره برائت آيه بسم اللّه نازل نگشته بود و گرنه آن را در آغاز آن سوره قرار مىداد .
3 ) يكصد و سيزده بار ، در آغاز هر سوره‌اى كه بر پيغمبر فرود آمده بسم اللّه . . . هم نازل گرديده است .
مرحوم طبرسى در مجمع البيان ، و ديگران در تفاسير و كتابهاى حديث و سير روايت كرده‌اند از بريده ، كه گفت : پيغمبرخدا صلي الله عليه و سلم فرمود :
« سورهء بقره ، و آل عمران را بياموزيد ، زيرا روز رستاخيز آنها دو نور تابانند ، و همانند دو قطعه ابر سپيد يا دو پرده در دو صف پرندگان بال و پر گشاده نگهداشته ، بر بالاى سر آنكه آنها را ياد گرفته است سايه مىاندازند » . « 2 »
پس حديث به روشنى دلالت دارد بر اينكه اين دو سوره در دوران زندگى
( 1 ) - كشّاف 2 : 171 ؛ مجمع البيان 5 : 2
( 2 ) - مجمع البيان 2 : 405