تاريخ نيروى دريايى اسلام در مصر و شام (فارسى) — الصفحة ٧١
2 - مظاهر توجّه فاطميان مصر به ناوگانهاى جنگى
علّت توجّه وى نسبت به ناوگانها افزايش يافت : يكى براى برابرى با خطر قرمطىهابر شام و مصر و يا براى تقويت سواحل كشورش از انطاكيه تا اسكندريه ، از بيم حملات بيزانسىها . « 1 »
و يا اينكه خليفهء فاطمى پس از تضمين برترى دريايى فاطميان بر نيمهء غربى آبهاى درياى مديترانه ، قصد ستيز با بيزانسى ها در نيمه شرقى اين آبها را داشت .
قلقشندى در اين باره مىگويد :
« امّا توجّه آنها نسبت به ناوگانها و حراست از مرزها و بها دادن به مسأله جهاد ، از مهمّترين برنامه‌هاى آنان و ارزشمندترين چيز نزد آنها به شمار مىآمد و ناوگانهاى آنان در كليّهء شهرهاى ساحلى مانند اسكندريه و دمياط از كشور مصر ، و عسقلان ، عكا ، صور و غير آن از سواحل شام كه قبل از چيره شدن فرنگيان ، در دست خودشان بود ، استقرار داشت . » « 2 »
مقريزى در زمينه توجّه خاصّ معز و فرزندانش نسبت به ناوگانها در مصر مىگويد :
« از آن زمان كه معز وارد مصر شد ، توجّه به تشكيل ناوگان ، تقويت شد و او به ايجاد كشتيهاى جنگى همّت گماشت و پسرانش نيز از او پيروى كردند و آنها به مسأله جهاد و ايجاد ناوگان اهتمام داشتند . آنان در شهرهاى مصر ، اسكندريه و دمياط به ساختن كشتيهاى رزمى و شناورها و كشتيهاى نفربر و به جريان انداختن آنها در شهرهاى ساحلى مانند : صور ، عكاو عسقلان ادامه دادند ، ليست منظم فرماندهان ناوگان دراواخر حكومت فاطميان ، از پنج هزار تن فراتر رفت ، ده تن از برجستگان آنان را فرمانده مىناميدند و يكى از بين آنها عنوان رهبرى ديگران را داشت . و حقوق ماهيانه هر يك از آنها به بيست دينار مىرسيد و رتبه‌هاى پائين تر به پانزده ، ده ، هشت و سپس به دو دينار كه كمترين مبلغ حقوق بود مىرسيد .
آنان داراى تيول بزرگى ، موسوم به دروازهء جنگاوران بودند كه بر آنها
( 1 ) - حسين مونس ، المسلمون فى حوض البحر الابيض المتوسط ، ص 104 .
( 2 ) - قلقشندى ، صبح الاعشى فى صناعة الانشاء ، ج 3 ، ص 519 .