تاريخ نيروى دريايى اسلام در مصر و شام (فارسى) — الصفحة ٣٩
تجديد برترى دريايى مسلمين ( شرق مديترانه ) باتسلط بر جزيرهءكِرْت
در تقسيمات كشورى به عنوان ايالتى از دولت عبّاسيان در مصر ، به حساب مىآمد . « 1 »
كشتيهاى اهالى كرت « از مواد غذايى محصولات جزيره خود ، اهالى مصر را تأمين مىكردند و هدايايى را به فرمانروايان « 2 »
مصرى ارسال مىداشتند . »
نويرى اسكندرى مىگويد :
« از جزيرهء كرت عسل طبيعى و پنير فراوان كه به زبان فرنگى به آن ( كندى ) « 3 »
گفته مىشود به مصر و شام حمل مىشد ، منسوب به شهر « كنديه » يا خندق مركز كرت . »
همانگونه كه كارگاه صنعتى « دمياط » كشتيهاى مورد نياز آنها را كه از چوبهاى جزيره « كرت » توليد مىكرد ، تدارك مىديد ، مصر نيز آنان را از حيث سلاح و مهمّات تأمين مىكرد ، اهالى اين جزيره با برخوردارى از اين ناوگان ، توانستند به جزاير درياى « آدرياتيك » يورش ببرند و برترى خود را در حوزه ميانى درياى مديترانه به اثبات برسانند .
جزيره كرت ازنيمهء دوّم قرن سوّم به تدريج به عنوان مهمترين پايگاه دريايى مسلمانها در نيمه شرقى حوزهء درياى مديترانه درآمد و به جهت تلاشهاى دريايى مردم كرت و همكارى آنها با اهالى مصر و شام و فزونى يافتن فعّاليّت آنها در هجوم به سواحل روم و جزاير درياى « اژه » يك بار ديگر نيروى دريايى مسلمانها در مصر و شام فعّاليّت و تحرّك خود را باز يافت .
جزيره كرت در ميانهء حوزهء درياى مديترانه از موقعيّت استراتژيكى بى نظيرى برخوردار بود ، اين جزيره بسان پلى بود كه شبه جزيرهء « پلو بونيز » و شبه جزيرهء « اناتولى » را به يكديگر متّصل مىكرد و با موقعيّتى كه از آن برخوردار بود ، برآبراه‌ها تا درياى اژه
( 1 ) - ابراهيم احمد العدوى ، اقريطش بين المسلمين و البزنطيين فى القرن التاسع الميلادى ، المجلة التاريخية المصريه ، اكتبر 1950 ، ج 3 ، ش 2 ، ص 59 .
( 2 ) - قاضى النعمان ، قضية اقريطش فى عهدالمعزلدين اللّه ، تحقيق فرحات الدشراوى ، حوليات الجامعه التونسيه ، شماره دوّم 1965 ، ص 33 .
( 3 ) - نويرى ، الالمام بما قضت به الاحكام ، ص 123 أ . ابن اثير آن را « قند » ناميده است . ( كامل ، ابن اثير ، ج 7 ، ص 69 )