تاريخ نيروى دريايى اسلام در مصر و شام (فارسى) — الصفحة ٣٤
قسطنطنيه در دوّمين محاصره مسلمانان ( 98 - 99 ه / 717 - 718 م )
ناوگان ، در اطراف شهر ، مراقب اوضاع بودند .
اخبار مربوط به بيزانس ها بيانگر اين است كه ناوگان اسلامى داراى 1800 كشتى بزرگ بود و شخصى به نام سليمان « 1 »
، فرماندهى آن را به عهده داشت و شايد او سليمان بن معاذ انطاكى باشد كه خود يكى از فرماندهان عمليّات بود .
اين ناوگان بزرگ توانست كليّه راههايى را كه به درياى سياه منتهى مى شد ببندد ، امّا توفانى شديد ، تعدادى از كشتى ها را درهم شكست و در حركت آنهاايجاد اختلال كرد .
بيزانسى هابا استفاده از اين فرصت ، آتش پرهجم يونانى خود را متوجّه كشتيهاى ارتش اسلام كردند و تعداد زيادى از آنها را به آتش كشيدند .
با اين همهء مسلمانها در طول سال به تحكيم محاصره خود بر شهر ادامه دادند تا اينكه دردهم صفر سال 99 هجرى سليمان بن عبدالملك از دنيا رفت و با فرا رسيدن فصل سرماى زمستان عدّه زيادى از لشكريان مسلمانان در اثر سرماى شديد تلف شدند و بخش بزرگى از تجهيزات ، اسبها و حيوانات ديگر و آذوقه آنهااز بين رفت و سليمان بن معاذ انطاكى فرماندهء ناوگان نيز در اين گيرو دار درگذشت و مرگ او باعث نگرانى دريا نوردان گرديد . و تنگدستى وقحطى به گونه اى به اردوگاه مسلمانهاروى آورد كه سربازان از گوشت چهارپايان و پوست ، ريشه و برگ درختان و همه چيز جز خاك « 2 »
تغذيه مى كردند .
ماجرا به همين منوال بود ، تا اينكه خليفه جديد عمر بن عبد العزيز طّى نامه‌اى به مسلمه كه در سرزمين روم بود ، به وى دستور داد كه با مسلمانانى كه همراه وى هستند از آن منطقه بازگردند و تعدادى اسب را هوار و آذوقه فراوان به سوى آنان فرستاد و مردم را به همكارى با آنان ترغيب و تشويق كرد . « 3 »
شكست دوباره مسلمانها براى تصرّف قسطنطنيه ، يكى از مهمترين حوادث تاريخى دوره هاى ميانى به حساب مى آيد . بدين ترتيب امپراتورى روم شرقى بارهايى
( 1 ) - Diehl , le Mande , on etal , p . 251 - 252 .
( 2 ) - طبرى ، ج 8 ، ص 118 .
( 3 ) - همان مدرك ، ص 130 .