تاريخ نيروى دريايى اسلام در مصر و شام (فارسى) — الصفحة ٢٢
ب - فراوانى موادّ اوّليّه ونيروى انسانى ماهر
درختان سنط در « بهنساويه » ، « سفط » ، « ريشن » ، « اشمونين » ، « اسيوطيه » ، « اخميميه » و « قوصيه » « 1 »
به حد كافى وجود داشت . همچنين معاويه مىتوانست براى ساختن ميخ ، آهن ، وزنه لنگر ، چنگك ، قلّاب و تبرها ، معادن آهن فراوان موجود در مصر وشام ويمن رامورد بهره بردارى قرار دهد ، چنان كه چسب مورد نياز ، براى مسدود كردن روزنه‌هاى كشتى كه از ليبى وارد مى شد نيز در مصر فراوان بود « 2 »
وطنابهاى كشتىها « 3 »
ازگياهى به نام « دقس » ساخته مىشد . علاوه بر مواد لازم براى ساختن كشتيها ، نيروى انسانى ماهر ومتخصّص به اندازه كافى در شام و مصر وجود داشت .
از اسناد ومدارك « برديه » « 4 »
كه به دوران « قرةبن شريك » فرمانرواى مصر بر مىگردد ، مىتوان به دستور كارعدّه زيادى از صنعتگران ( كشتى سازان ) ، تعميركاران و رنگ‌كاران لباسها كه در كارگاه صنعتى اسكندريه به كار اشتغال داشته اند ، پى برد « 5 »
همانگونه كه درمقدّمهء كتاب اشاره كرديم ، مسيحيان در ساختن ناوگان‌هاى اسلامى سورى ، مصرى و مغربى نقش اساسى را ايفا كردند و در نبردهايى كه اعراب برضدّ بيزانسها انجام دادندشركت جستند و از زمانى كه « مسلمةبن مخلّدانصارى » فرمانرواى مصر ، در پى حركت بيزانسها در سال 53 هجرى در حمله به شهر « بُرلُس » ، از طرف معاويه در سال 54 هجرى به تأسيس كارگاه صنعتى جزيره « روضه » همّت گماشت ، اهمّيّت وارزش دريانوردى اسلامى افزايش يافت .
دراين حمله ، « وردان » غلام عمرو عاص ، عائذبن ثعلبهء بلوى » و « ابورقيه عمروبن قيس لخمى » باگروه زيادى از مردم كشته شدند . « 6 »
( 1 ) - مقريزى ، الخطط ، ج 3 ، ص 110 .
( 2 ) ادريسى ، نزهة المشتاق ، انتشار دوزى ودى غوية ، ليدن 1935 ، ص 136 .
( 3 ) - ابن فقيه همدانى ، مختصر كتاب البلدان ، ليدن 1885 ، ص 66 .
( 4 ) - شهر بندرى است در ليبى نزديك مرز مصر كه در جنگ جهانى دوّم منطقهء درگيرى متّفقين وآلمان بود ، م .
( 5 ) - فتحى عثمان ، ج 2 ، ص 344 .
( 6 ) - الكندى ، كتاب الولاة وكتاب القضاة ، تحقيق رفن جست ، بيروت ، 1908 ، ص 38 .