تاريخ نيروى دريايى اسلام در مصر و شام (فارسى) — الصفحة ١٥٤
ب راه رود خانه‌اى
شهربعلبك به دليل قرار داشتن در راه بازرگانى بين صور و شرق ، از نظر اقتصادى يكى از مهمترين شهرهاى بقاع است ، به همين جهت اين شهر توقّفگاه كاروانهاى بازرگانى بين سرزمين هاى شرقى و سواحل است . بعلبك در عصر فاطميان پيشرفت و ترقّى كرد و به قول ابن حوقل :
« شهرى است داراى نعمتهاى فراوان و غلّه ها و ميوه‌هاى مرغوب ، حاصلخيزى و ارزانى در آن نمودار است ، شهرى است نزديك بيروت واقع در ساحل درياى مديترانه و اين شهر ، بندر و ساحل اين درياست . » « 1 »
به گفته مقدسى اين شهر داراى مزارع كشارزى و انگور است ، وى از جمله اشياء تجارى آن را فراورده هاى لبنانى « 2 »
بيان كرده است ، شهر بعلبك شهرت خود را در زمينه توليد تاك و انگور تا دوران مماليك ، همچنان حفظ كرد . « 3 »
قزوينى مى گويد :
آذوقه وموادّ غذايى از بعلبك به سراسر سرزمين شام حمل مى شد . « 4 »
ياقوت در گفتار خود نعمتها و توليدات اين شهر را چنين خلاصه كرده است :
« در بعلبك شيره « 5 »
، پنير ، روغن زيتون و ماستى وجود دارد كه در دنيا نظير آن نيست و ضرب المثل است » . « 6 »
در كنار شهر بعلبك ، شهرهاى دمشق و حلب از شهرهاى داخل شام ، مراكز مهمّ بازرگانى داخلى را تشكيل مى دهند امّا دمشق ، شهر شام با ارتفاعى نزديك به 690 متر از سطح دريا ، در دامنهء شرقى رشته كوه‌هاى آنتيلينان و در ابتداى دشتهاى گسترده اى كه از شرق و شمال شرقى تا فرات و از ناحيه جنوب تا قلب جزيرة العرب امتداد دارد ، واقع شده است . « 7 »
( 1 ) - ابن حوقل ، صورة الارض ، ص 162 .
( 2 ) - مقدسى ، ص 160 ، 181 .
( 3 ) - ابو محاسن ، النجوم الزاهرة ، ج 13 ، ص 810 .
( 4 ) - قزوينى ، آثار البلاد و أخبار العباد ، بيروت 1960 ، ص 156 .
( 5 ) - اين شيره از انگور آن گرفته مىشود .
( 6 ) - ياقوت ، معجم البلدان ، ماده بعلبك ، ج 1 .
( 7 ) - ژان سوواژيه ، دمشق‌الشام ، لمحة تاريخية ، ترجمه فؤادافرم بستانى ، بيروت 1939 ، ص 6 .