تاريخ نيروى دريايى اسلام در مصر و شام (فارسى) — الصفحة ١٢٨
2 - يگانهاى دريايى ( جنگى و بازرگانى ) در زمان فاطميان
مىباشد . به گفتهء ناصر خسرو در زمان مستنصرباللّه در شهر عكّا كشتيهايى به نام جودى ساخته مىشد . « 1 »
امّا كشتيهاى بازرگانى كه از جملهء آنها شوانى بودند ، اين نوع كشتىها از آنجايى كه داراى سيلوها و مخزنهاى نگهدارى غلّه و تانكرهاى نگهدارى آب آشاميدنى بود « 2 »
براى حمل غلّه مورد استفاده قرار مىگرفت و شناورهاى مسافرتى ويژه نقل و انتقال مسافران از شهرى به شهر ديگر نيز از جملهء اين كشتيها بوده‌اند . « 3 »
امّا مهمترين نوع كشتيهاى نيلى ، عشاريات ( كه مفرد آن عشارى است ) بود كه در دوران مماليك به حراقات معروف بودند ، اين شناورها براى حمل و نقل غلّه‌هاى دولتى و چوب وهيزم و يا براى تفرّج زمامداران و سران كشور و يا براى سوار شدن خلفا در روزهاى خوشبو كردن ستون اندازه‌گيرى و گشودن كانال « 4 »
مورد استفاده قرار مىگرفت ، تعداد كشتيهاى خلفا از اين نوع ( عشاريات ) به پنجاه فروند مىرسيد .
اين كشتيها ( عشاريات ) دو نوع بودند : يك نوع آن شناورهايى كوچك و ظريف بود و از آنجايى كه روى آنها باز بود به آنها سماويات نيز گفته مىشد « 5 »
و ويژهء شخصيتها بود و تعدادشان به شش فروند مىرسيد به اين ترتيب : طلايى ، نقره‌اى ، سرخ ، زرد ، لاجوردى و صقلى ، اين شناورها با پوششى و چسبدار رنگى ، پوشيده شده بود و بر دماغه و گردن‌هاى آنها ماهكها و گردن بندهايى از مهره آويزان بود . « 6 »
مادر خليفه مستنصر ، داراى شناورى از اين نوع بود به نام « فضى يزدان » جلوى آن با نقره‌اى مزيّن و آراسته شده بود كه بهاى آن به 130 هزار درهم بالغ مىگشت . « 7 »
و خليفه براى گردش و تفريح دريا 36 عدد از اين نوع كشتى را به خود اختصاص داده بود .
( 1 ) - ناصر خسرو ، ص 18 .
( 2 ) - عبدالمنعم ماجد ، نظم الفاطميين ، ص 222 .
( 3 ) - ادريسى ، ص 193 و ابن مماتى ، ص 247 .
( 4 ) - مقريزى ، ج 2 ، ص 377 .
( 5 ) - همان مدرك ، ص 370 .
( 6 ) - مقريزى ، ج 2 ، ص 370 .
( 7 ) - همان مدرك ، ص 365 .