تاريخ نيروى دريايى اسلام در مصر و شام (فارسى) — الصفحة ١٢٧
2 - يگانهاى دريايى ( جنگى و بازرگانى ) در زمان فاطميان
در مركز صنعتى روضه ساخته مىشد . « 1 »
و مسطّحات : اين كشتىهاى بزرگ ، داراى سطحى هموار بودند كه براى حمل و نقل اسلحه براى ناوگان مورد استفاده قرار مىگرفتند و در اندلس اين قبيل كشتيها را بارى مىناميدند . « 2 »
ز بطسه‌ها : اين كشتىها داراى حجمى زياد بودند كه از چندين طبقه تشكيل مىشد و به تعداد زيادى قريب چهل بادبان مجهّزبود « 3 »
و براى حمل و نقل آذوقه وموادّ غذايى مورد استفاده قرار مىگرفت ، « 4 »
همچنانكه در زمينهء نقل و انتقال عدّه زيادى جنگجو ، « 5 »
نزديك به هفتصد نفر ، مورد بهره‌بردارى قرار مىگرفت . « 6 »
ج - غيطانى وعجزى : شناورهايى به نامهاى غيطانى و عجزى كه داراى حجمى بزرگ بوده و در مركز صنعتى مصر ساخته شده بودند اين دونوع كشتى مىتوانستند عدّهء زيادى مسافر و مقدار زيادى بار را حمل كنند . « 7 »
ما ، به نام شناورهاى ديگرى كه در دوران اغلبىها درمغرب ، معروف بوده است ، دست يافته‌ايم و فاطمىها نيز به جهت تأسيس حكومت خود در مغرب و منتقل شدن ادوات دريايى اغلبىها به آنان ، به اين قبيل نامها آشنايى داشته‌اند ، از جملهء اين شناورها مىتوان نواشى « 8 »
و فتاش را نام برد . « 9 »
همچنين نام شناورهايى را كه در عصر ايّوبيان در مصر مشهور بوده‌است در اختيار داريم و به احتمال زياد با آداب و رسوم فاطميان ساخته مىشد ، مانند « اعزارى » « 10 »
كه شناورى است كوچك براى حمل آذوقه و « مركوش » « 11 »
كه كشتى كوچكى است براى حمل و نقل آب آشاميدنى و داراى ظرفيّتى حدود 7200 كيلو
( 1 ) - مقريزى ، الخطط ، ج 3 ، ص 108 .
( 2 ) - ادريسى ، نزهة المشتاق ، ص 179 .
( 3 ) - عبدالمنعم ماجد ، نظم الفاطميين ، ص 222 .
( 4 ) - فتح القسى ، ص 340 .
( 5 ) - مقريزى ، ج 2 ، ص 373 وفتحى عثمان ، ج 2 ، ص 371 .
( 6 ) - ابن شداد ، النوادر السلطانيه ، تحقيق دكتر جمال الدّين شيّال ، قاهره 1964 ، ص 49 ، حاشيهء 10 .
( 7 ) - ابن قطان ، قطعة من نظم الجمان ، تحقيق دكتر محمود على مكّى ، ص 233 .
( 8 ) - ادريسى ، ص 112 .
( 9 ) - عذارى ، ص 81 .
( 10 ) - ابن مماتى ، ص 340 .
( 11 ) - همان مدرك .