تاريخ نيروى دريايى اسلام در مصر و شام (فارسى) — الصفحة ١٢٥
2 - يگانهاى دريايى ( جنگى و بازرگانى ) در زمان فاطميان
ج - حربيّه‌ها : كشتيهاى كوچك جنگى است ، اين كشتيها نوعى از همان شينىهاى جنگى است كه از نظر حجم كوچكتر ازآنها است .
ويژگى اين شناورها نسبت به كشتيهاى جنگى به تند روى و چالاكى آنهاست ، اين نوع شناورها در عصر فاطميان در مركز صنعتى روضه ، « 1 »
در مصر ساخته مىشد و در دوران بنى - اميّه از مهمترين كشتيهاى متعلّق به ناوگان اندلسى به حساب مىآمدند و درجنگهاى سرزمين مغرب و اندلس بكارگرفته شدند « 2 »
كه ابن حمديس دربارهء آنها چنين مىگويد :
« هر دم در دريا فرو مىروند كه امواج آن چون سواران تكاور است و كشتى آتش افروزى كه باموادّ آتش زاى خود كه بر دشمن مىافكند سعوط ( انفيهء ) مرگ را به عطسه گاه دشمن مىرساند .
در كرانه‌هاى سرخ و زرد افق ، چون دختران سياهى به چشم مىآيند كه به خانهء داماد مىروند .
هرگاه تنور ( دستگاه اتشبار ) خود را به كار مىاندازند ، گويا آتشفشان ، روزنه‌اى به بيرون مىگشايد . » « 3 »
همچنين ابن حمديس درباره يك كشتى جنگى كه در سال 512 هجرى ، آتشبار نفت به روى كشتيهاى دشمن گشوده است ، مىگويد :
« يك ناو جنگى را ديدند كه با آتش بارى خود نفس‌ها را خاموش مىكند گويا مهل ( آب داغ جهنّم ) با شتاب براى بريان كردن چهره‌ها از لولهء آن بيرون مىريزد .
و گويا روزنه‌هاى آتشفشان آن ، از ترس دوزخ خبر مىدهد
مس داغى كه از آن شعله‌اى بر مىفروزد كه جان سفيد پوشان را به نابودى
( 1 ) - مقريزى ، الخطط ، ج 2 ، ص 277 و ج 3 ، ص 115 .
( 2 ) - العذرى ، ص 81 و ادريسى ، ص 112 .
( 3 ) - ديوان ابن حمديس ، ص 276 . على مصطفى مصراتى ، ابن حمديس صقلى سلسلة اقراء ، قاهره 1963 ، ص 85 .