تاريخ نيروى دريايى اسلام در مصر و شام (فارسى) — الصفحة ١٠٨

و حفاظت ناوگان مصرازصور دربرابر صليبيها ( تا سال 518 ه )

ابوعبداللّه محمّد بن ابى شجاع رزمنده دلير بطائحى ، در امر وزارت جانشين وى گرديد .

او با اينكه مردى شجاع و دلير بود امّا در كاردانى به پايهء افضل نمىرسيد ، زيرا در اثر بى تدبيرى او مصر ، شهر صور را از دست داد ، شرح ماجرا اين است كه چون مأمون ابوعبداللّه به منصب وزارت رسيد و مستبدّانه بر مصر فرمانروايى كرد ، تصميم گرفت نفوذ طغتكين را از صور بر چيده و فرمانروايى مسعود را بر صور كه از جانب طغتكين به دو سپرده شده بود براندازد . او در آغاز سال 516 هجرى ناوگان مصر را « پراز تكاوران دريايى و گروهى از ارتشيان » « 1 »

و مقدار زيادى غلّه و آذوقه كه به پانزده هزار اردب « 2 »

تخمين زده مىشد ، روانه بندر صور كرد . هنگامى كه ناوگان به صور رسيد ، سيف الدّوله مسعود ، حاكم آن شهر ، به استقبال فرماندهء ناوگان بيرون رفت ، فرمانده از مسعود خواست كه به كشتى او وارد شود ، مسعود نيز درخواست او را پذيرفت ، به مجرّد اينكه مسعود وارد كشتى فرمانده ناوگان شد ، وى دستور به دستگيرى مسعود داد و بى درنگ به نيروى خود امر كرد كه در شهر پياده شده و كنترل آن را به دست گيرند ، سپس ناوگانِ حامل مسعود ، فرمانرواى اين شهر ، بندر صور را به قصد مصر ترك گفت ، وقتى به قاهره رسيد ، از وى تجليل فراوان به عمل آمد و در عمارتى وارد شد و آنچه راكه نياز داشت دراختيار او قرار گرفت « 3 »

و پس از آن به دمشق باز گردانده شد . « 4 »

ابن قلانسى اين حركت را ازناحيهء مسؤولان مصرى اين گونه توجيه مىكند كه مردم صور در اثر انجام كارهاى مخالف با مردم و زيان رساندن به آنها كه ازمسعود سر زده بود ، چندين بار ازاو نزد آمر به احكام اللّه خليفهء فاطمى و وزيرش افضل شكوه بردند ، سپس ابن قلانسى بر كنارى مسعود از فرمانروايى صور را چنين تحليل مىكند :

« سرانجام بيرون رفتن مسعود ازصور و بى كفايتى او ، بيرون رفتن آن شهر ( صور ) از دست او و قرار گرفتن در دست فرنگيان وزير تسلّط آنان درآمدن بود . » « 5 »

وقتى صليبىها متوجّه شدند كه در صور كودتا صورت گرفته است به طمع افتادند

( 1 ) - ابن قلانسى ، ص 207 .

( 2 ) - واحد پيمانه‌اى است كه هر يك از آن معادل 27 كيلو است ، ( مترجم ) .

( 3 ) - ابن قلانسى ، ص 207 و اتعاظ الحنفاء ، ص 126 ب .

( 4 ) - ابن اثير ، ج 8 ، ص 315 .

( 5 ) - ابن قلانسى ، ص 207 و ابن اثير ، ج 8 ، ص 315 .