شناخت قرآن ( فارسى ) — الصفحة ١٣١

سورة البروج

الصَّالِحاتِ لَيَسْتَخْلِفَنَّهُمْ فِي الْأَرْضِ . . . « خدا مؤمنين كه كارهاى خوب را انجام داده‌اند وعده داده كه در زمين جانشينشان نمايد و . . . » أَرْسَلَ رَسُولَهُ بِالْهُدى وَ دِينِ الْحَقِّ لِيُظْهِرَهُ عَلَى الدِّينِ كُلِّهِ « پيامبرش را با قوانين هدايت و دين حقّ فرستاد تا بر همهء اديان پيروزش كند » .

يا در نهايت حركت انسان كه به محضر الهى مىشتابد و إِلَيْهِ راجِعُونَ مىشود و پاداش اعمال خود را و خود اعمالش را مىبيند .

روز موعود به هر معنى غيب است . نهايت مبارزهء اين جهانى غيب زمانى است و معاد هم به معناى مشهور و ظاهر قرآن چيزى به همين معنى و به معنايى كه چون صدر المتألّهين شيرازى مىگويند غيب بطون و نهان جهان است .

سوگند به عظمتش از جهان ماده ( آسمان . . . ) و نهايت حركت و عمل انسانها ( غلبهء حق و معاد ) .

و شاهد و مشهود يعنى سوگند به گواه و مورد گواهى ، در ميان اقوال گوناگون و زياد در منظور از اين تعبير ( كه حدود 30 نظريّه داده شده است ) به نظر مىرسد نظريّهء تعميم صحيح‌تر است اختصاص به مورد و شخص معيّنى ندارد ، ليكن عموميّتى در ارتباط با مكتب و هدف سوره . . .

ما هم گواهيم كه الان روز يا شب است ، ليكن اين ارتباطى به هدف سوره ندارد ، آنچه در ارتباط با مكتب است ، گواهى گواهان الهى و بيدار دلان هشيار جامعه‌ها بر حوادث تلخ و شيرينى كه در راه تحققّ مكتب تحمّل مىشود ، يعنى سوگند به آسمان با عظمت و روز نتيجه و نهايت حركت‌ها و گواهان بر حوادث و خود حوادثى كه در راه رسيدن به نهايت