شناخت قرآن ( فارسى ) — الصفحة ١١٤

علم و وجدان و هدف‌خواهى و عشق به خدا

موجودات به " اللّه " در مراحل تكاملى و به اصطلاح " قوس صعودى " بشود كه در كلمات مرحوم صدر المتألّهين ( ره ) ، ملاحظه كرديم . آيات قرآنى به خوبى مىفهماند كه روز قيامت روز معيّنى و مشخّصى است كه همه در آن روز جمعند نه اين كه هر پديده‌اى طبق حركت تكامل تدريجى خود در حالت و زمانى جدا از زمان ديگرى به آن مرحله برسد . به عنوان نمونه در اين آيات دقّت كنيد :

لَيَجْمَعَنَّكُمْ إِلى يَوْمِ الْقِيامَةِ « 1 » « شما همگى را به سوى روز قيامت جمع مىكند » .

وَ أَلْقَيْنا بَيْنَهُمُ الْعَداوَةَ وَ الْبَغْضاءَ إِلى يَوْمِ الْقِيامَةِ « 2 » « ميانشان تا روز قيامت دشمنى و كينه افكنديم » وَ إِنْ مِنْ قَرْيَةٍ إِلَّا نَحْنُ مُهْلِكُوها قَبْلَ يَوْمِ الْقِيامَةِ « 3 » « هر آبادى را پيش از روز قيامت هلاك خواهيم كرد » . ثُمَّ يَجْمَعُكُمْ إِلى يَوْمِ الْقِيامَةِ « 4 » « سپس شما همگى را به سوى روز قيامت جمع مىكند » . ثُمَّ يَوْمَ الْقِيامَةِ يَكْفُرُ بَعْضُكُمْ بِبَعْضٍ وَ يَلْعَنُ بَعْضُكُمْ بَعْضاً « 5 » « سپس روز قيامت برخى شما به برخى ديگر كفر مىورزند و برخى ديگر را لعنت مىكنند » .

على عليه السّلام مىفرمايد : « و ذلك يوم يجمع اللّه فيه الاوّلين و الآخرين لنقاش الحساب و جزاء الاعمال » « آن روزى است كه خداوند اوّلين و آخرين را براى تحقيق محاسبه و پاداش اعمال جمع مىكند » « 6 » .

( 1 ) . سورهء نساء ، آيهء 87 . ( 2 ) . سورهء انعام ، آيهء 12 . ( 3 ) . سورهء مائده ، آيهء 64 . ( 4 ) . سورهء اسراء ، آيهء 58 . ( 5 ) . سورهء جاثية ، آيهء 26 . ( 6 ) . نهج البلاغه .