تاريخ علم كلام ( به همراه تاريخ علم كلام جديد ) — الصفحة ٤٨

دور دوم اشاعره

6 - قال اصحابنا دلت الآية على انه تعالى لا يراعى مصالح الدين و الدنيا . اشاعره قائلند كه آيات قرآنى دال است بر اينكه خدا مصالح دين و دنيا را ملاحظه نميكند .

( تفسير كبير سورهء مائده آيهء وَ لَيَزِيدَنَّ كَثِيراً مِنْهُمْ ما أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ طُغْياناً وَ كُفْراً ) .

7 - ان البنية ليست شرطا فى الحيوة فالنار على ما هى عليه يجوز ان يخلق الله الحيوة و العقل و النطق فيها و عند المعتزلة ذالك غير جائز « 1 »

8 - لا يمتنع ان يحضر عندنا جبال شاهقة و اصوات عالية و نحن لا نبصرها و لا نسمعها و لا يمتنع ايضا ان يبصر الاعمى الذي يكون بالمشرق بقة بالمغرب و بالجمله فلينكر جميع تأثيرات الطبائع و القوى . ( مطالب عاليهء امام رازى بحث ايرادات بر نبوت ) 9 - اما اهل السنة فقد جوزوا ان يقدر الساحر على ان يطير فى الهواء و يقلب الانسان حمار او الحمار انسانا

( تفسير كبير قصهء هاروت و ماروت ) .

10 - لا تأثير لقدرة العبد فى افعاله

11 - ان الله يريد الكفر من الكافر و العصيان من العاصى .

براى حيات جسم يا ساختمان خاصى شرط نيست مثلا در آتش ميتواند خدا عقل و حيات و گويائى ايجاد كند .

و اين هيچ مانعى ندارد كه در جلو ما كوههاى معظمى وجود داشته باشند و آوازهاى بلندى بيايد و ما آنها را نه ببينيم و نه بشنويم و همچنين ممكن است كورى كه در مشرق مىباشد پشه‌اى را كه در مغرب است به بيند . خلاصه امام اشعرى تمام خواص و تاثيرات طبائع و قوى را منكر است .

در نزد اهل سنت جادوگر قادر بر اين است كه در هوا پرواز كند ، آدمى را الاغ و الاغ را آدمى گرداند ، ( تفسير كبير قصهء هاروت و ماروت .

قدرت آدمى در افعالش هيچ تاثير ندارد ، كفر كافر و گناه گنهكار را خدا خود خواسته بود .

كليهء اين عقائد در كتب عقائد مذكور ميباشند .

عقائد فوق الذكر عقائدى هستند كه به اشعريه اختصاص دارند و غير از اين عقائد ديگرى هم هستند كه امام غزالى آنها را اجمالا در شروع احياء العلوم نقل كرده و بعد بسط شان داده است و ما در اينجا از احياء العلوم نقل ميكنيم :

( 1 ) تفسير كبير سورهء فرقان آيهء إِذا رَأَتْهُمْ مِنْ مَكانٍ بَعِيدٍ . ( مؤلف )